Posts tonen met het label Surinesië. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Surinesië. Alle posts tonen

donderdag 30 oktober 2014

Surinesië: PPT week 5: Suriname

Onafhankelijkheid (1975) en Decembermoorden (1982)
Na de onafhankelijkheid
  • 1975-1980: economische neergang en sociale onrust
  • Hoge werkeloosheid (ondanks Ned. fin. hulp)
  • Mislukte overheidsprojecten West-Suriname
  • 'regelen’
  • ontstaan linkse partijen (PALU, Volkspartij)
  • ontstaan militaire vakbond
  • ontstaan nieuwe belangengroepen
  • verwachte frustratie hindoestanen
  • grote emigratiestroom
Sergeantencoup van 1980
  • Onvrede in het Surinaamse leger bij in Nederland opgeleide onderofficieren (oa Bouterse) 
  • 1979 oprichting Bond van Militair Kader (Bomika) 
  • Drie bestuursleden werden in jan 1980 opgepakt 
  • Vóór hun berechting pleegden ‘zestien armzalig bewapende sergeanten onder aanvoering van de 34-jarige sportinstructeur Desi Bouterse een staatsgreep’.
  • Nationale Militaire Raad neemt de macht over om zsm een burgerbestuur aan te stellen. Staatsgreep wordt ‘ingreep’, Ferrier bleef president en grondwet bleef intact.
Welke kant gaat het op met onze jongens?
  • 15 maart burgerregering olv Henk Chin a Sen, maar onder controle van NMR. 
  • Verscherpte controle aanwezigheid ambtenaren, ideeënbus Memre Boekoe-kazerne en aanpak kleine misdaad, maar ook overlijden vermeende couppleger Ormskerk. 
  • Beloofde verkiezingen in 1982, tenzij ‘gevoelige omstandigheden’. 
  • Na 13 augustus 1980 steeds meer sprake van bestuur door het Militaire Gezag olv Bouterse en Horb, verlinksing koers (Revolutie! Volksmilities!)
Decembermoorden
  • De bevolking begint van begin 1982 onrustig te worden omdat de terugkeer van de democratie uitblijft.
  • De vakbonden organiseren ondermijnende acties, zoals stakingen. 
  • Het bezoek van Maurice Bishop (Grenada) in oktober mislukt (door de vakbonden)
  • 8 december 1982: Decembermoorden
    • 15 prominente Surinamer worden geëxecuteerd
    • Waren tegenstanders van Bouterse. 
    • Bouterse beweerde dat deze 15 heren een coup tegen hem gingen plegen en dat ze daarom vroegtijdig uitgeschakeld moesten worden.
      • 1 van de slachtoffers heeft ook een "verklaring" voorgelezen.
    • Nederland bevroor hierna de ontwikkelingshulp. 
  • In januari 1983 wordt ook Horb opgepakt wegens coupvoorbereidingen. Later wordt hij dood in zijn cel gevonden.,

Surinesië: PPT week 4: Suriname

Op weg naar onafhankelijkheid 1942- 1975
Van zelfbestuur naar onafhankelijkheid 

  • 7 december 1942: Koningin Wilhelmina belooft intern zelfbestuur na WOII
    • Waarom?
      • Atlantic Charter
        • besluit tussen Amerika en Engeland in 1941. 
        • Hierin staat onder andere dat elk volk recht heeft op zelfbeschikking. 
    • Indonesische nationalisten.
  • De reacties:
    • Creolen: positief (anti- verindisching)
    • Hindostanen: afwijzend (bang voor creoolse overheersing).
  • Geen onafhankelijkheidsstreven!! In tegen stelling tot Indonesië
Politiek Suriname
  • Er kwamen belnagenverenigingen i.p.v. politieke partijen. Bijvoorbeeld:
    • NPS (Nationale Partij Suriname)- Creools
    • VHP (Verenigde Hindostaanse Partij)- Hindoestaans
    • KTPI (Kaum Tani Persatuan Indonesia)- Javaans
  • Districtenstelsel was in het voordeel van de Creolen en nadelig voor de nationale politiekvoering. 
  • vanaf 1950 'verbroederingspolitiek' tussen NPS (Pengel) en VHP (Lachmon)
  • Doel: Samenwerking aan de top maar naar de achterban toe ras- sentiment stimuleren.
  • 'regelen'
Onafhankelijkheid 1975
  • De VHP was aanvankelijk tegen, omdat de regering uit Nederland de Hindoestaanse positie garandeerde.
  • Na 1973 Creoolse regering onder leiding van Henck Arron. Hij streefde erna om in 1975 onafhankelijkheid te verwerven. 
  • In ruil voor een evenredig kiesstelsel en snelle verkiezingen na de onafhankelijkheid, kreeg met toch steun van de VHP.
  • De valkuilen waren echter:
    • Er was amper nationaal culturele verbondenheid
    • Er was ongelijkheid in het onderwijs en de beheersing van Nederlands
    • Stereotype manier van denken over elkaar. 
Jopie Pengel 1916-1970
Surinaamse politicus  voor de NPS

Jagernath Lachmon 1916- 2001
Surinaamse politicus voor de VHP.
Was tegen de onafhankelijkheid vanwege angst van overheersing door de creolen.

Heck Arron  1936- 2000
Surinaamse politicus voor de NPS.
Hij hield persoonlijke gesprekken met Nederland over de onafhankelijkheid en werd eerste premier van de Republiek van Suriname en werd bij de tweede verkiezingen herkozen. 
 

Surinesië: PPT week 3: Suriname

Transformatie van de koloniale maatschappij (1863- 1942)
Afschaffing slavernij 1863

  • Na de afschaffing van de slavernij ontstonden er problemen op de plantage:
    • Er dreigt een tekort aan landarbeiders
    • Er was een toenemende concurrentie van Azië door de opening van het Suezkanaal (1869)
    • De opkomst van de bietsuiker in Europa
  • De oplossing was de werving van de Brits- Indische Koelies en Javanen. 
  • De Creolen hadden tot 1930 door het onderwijs een bevoorrechte positie. 
  • Na 1930 vond er een ver-indisching op in plaats van assimilatie.
Anton de Kom (1898- 1945)

De zoon van een slaafgeborene.
In 1921 was de Kom naar Nederland verhuis en actief geworden in een Links- Nationalistische Indische organisaties. 
In 1933 was hij kort teruggekeerd naar Suriname, maar hij werd snel gearressteerd vanwege 'ondermijnende activiteiten'.  
Tijdens de protesten tegen zijn arrestatie vielen er 2 doden en 30 gewonden. (7 februari 1933, Zwarte Dinsdag). 
Hij werd terug gestuurd naar Nederland en schreef daar "Wij slaven van Suriname".
Tijdens WOII was hij actief voor het communistisch verzet. Uiteindelijk werd hij gedeporteerd en stierf hij in Neuengamme. 

Surinesië: PPT week 4- de opkomst van de koloniale staat.

Kenmerken van een koloniale staat:

  • Niet soeverein
  • Ze vertegenwoordigen niet een bepaalde natie
  • Er ontbrak nationalisme als ondersteunende ideologie. 
  • Geen speler op het internationale toneel
  • Ze maken gebruik van de structuren van de oudere inheemse staten.
Bestuurshervormingen 1866
Koloniaal bestuur moderner en intensiever worden:

  1. Wijziging wijze van betalen koloniale ambtenaren:
    1. Afschaffing cultuurprocenten voor Nederlandse ambtenaren/ introductie vaste salarissen.
    2. Inheemse bestuursambtenaren vaste salarissen en vanaf 1882 ook feodale voorrechten afgeschaft.
  2.  Uitbreiding aantal Nederlandse bestuursambtenaren op Java.
    1. Naast iedere regent een assistent-resident en uitbreiding aantal controleurs.
  3. Centrale bureaucratie hervormd: vier nieuwe departementen o.l.v. een directeur: 
    1. Departementen van Binnenlands Bestuur, Onderwijs, Eredienst en Nijverheid; Burgerlijke Openbare Werken; Financiën.
Ethische Politiek: ontstaan
  • ARP: program van beginselen
    • Art. 18: De baatzuchtige neiging die men had om Indië te exploiteren moest plaats gaan maken voor een politiek van "zedelijke verplichting".
    • Kuyper vond dat Indië een kind was dat zedelijk opgevoed diende te worden. Indië zou namelijk een zelfstandige positie in de toekomst krijgen. Dit was een voogdijgedachte. 
    • Van Deventer: 1899: Artikel: "een eereschuld"
      • Vele miljoenen terugbetalen: dit ging naar het onderwijs en de verbetering van de economische positie van de inheemse bevolking 
    • Het Sociaal democratische kamerlid van Kol (SDAP)- Er moest een rechtvaardig koloniaal bestuur komen. "een kind opvoeden tot een man".
  • De Locomotief was de eerste krant die verscheen in Semarang, Indonesië. Het blad was in 1845 oprichtig door politiek activist Pieter Brooshooft. 
Situatie van de inheemse bevolking eind 19de eeuw
  • De bevolking van Java in diepe armoede. Oorzaken hiervan waren:
    • Javaanse belastingbetaler betaalde de uitbreiding van het Nederlandse gezag in de buitengewesten. 
    • Het inkomen van de gemiddelde Javaan daalde. Er was de afschaffing van het cultuurstelse, wat minder plantloon betekende. De suikerindustrie was in crisis, wat lagere lonen voor de arbeiders betekende en grondhuur.
    • De belangrijkste oorzaak was echt de enorme bevolkingsgroei. Tussen 1870 en 1900 groeide de bevolking van 16,2 miljoen naar 28,4 miljoen personen. 
Ethische politiek
Troonrede 1901: zedelijke roeping.
Ethische politiek twee doelstellingen:
  • Het welzijn van de Indonesische bevolking te bevorderen en die bevolking op te voeden onder westerse leiding en naar westers model tot “zelfstandigheid op lange termijn” 
  • Het welzijn bevorderen bracht met zich mee dat het Nederlands gezag overal stevig gevestigd zou moeten worden.
Verbetering economische positie
  • Irrigatie:
    • Aanleg irrigatiewerken: watervoorziening stabiel; verbetering inheemse bevloeiingswerken en de bouw van stuwdammen aan de bovenloop van kleine en middelgrote rivieren. 
    • Landbouw: eigen departement : landbouwonderwijs. 
    • Betere zaden en ontwikkeling zaai technieken.
  • Mensen kregen geld als ze gingen verhuizen.
  • Inentingen 
  • Onderwijs
    • Nieuwe scholen
    • steeds meer onderwijs voor de inheemse bevolking
  • Volksraad
    • Niet echt politiek serieus genomen.
    • toch plek voor verschillende etnische groepen om samen te komen
    • politieke ervaring opdoen
    • inheemse konden hier hun ei kwijt.
  • Uiteindelijk wel meer inheemse ambtenaren die binnenlands meer overnamen. Maar nog steeds geen gelijkheid. Nauwelijks inspraak er was veel armoede en de economische crisis maakte het niet beter. 

woensdag 29 oktober 2014

Surinesië: PPT week 4- Nederlands Imperialisme

Modern imperialisme
Dit vond plaats in de laatste twee decennia van de 19de eeuw:

  • Opkomst van het nationalisme: Er moesten krachtige nationale staten ontstaan.
  • Dit ging gecombineerd met Racisme/ Sociaal darwinisme 
    • Het Europese ras was superieur en had recht op het overheersen van de minder ontwikkelde rassen. 
    • De koloniale veroveringen versterkte natuurlijk ook de nationale trots.
  • Toenemende rivaliteit Europese staten. 
  • Tweede industriële revolutie: Economische en technische revolutie.
    • transport, medicatie en wapens
  • De specifieke oorzaken per deelnemend land:
    • Groot- Brittannië : invloedrijke rol van bankiers en aristocraten die hun buitenlandse investeringen door de staat beschermd zagen.
    • Frankrijk: compensatie verlies Elzas-Lotharingen 
    • Duitsland: afleiden binnenlandse sociale problemen
Nederlands Imperialisme
Rond 1870 verschuift de interesse van Nederland van Java naar Sumatra. Hier bevond zich de mijnbouw en plantagelandbouw. Hierdoor neemt de handel en zeevaart rondom noord Sumatra toe. 
Sumatratraktaat van 1871
Brits Nederlandse overeenkomst.
  1. Nederlandse soevereiniteit over geheel Sumatra.
  2. Nederland staat bezittingen in West- Afrika af aan Engeland.
  3. Nederland mag contractarbeiders werven in Brits- Indië voor Suriname. 

Lombok expeditie 
Expeditie waarbij men probeerde om opstandelingen in het midden van Lombok aan te pakken. Expiditie was gewelddadig, maar geslaagd. 

Joannes Benedictus van Heutz
Gouverneur- Generaal van Nederlands Indië (1904- 1909)
Militair en civiel gouverneur van Atjeh
Atjeh oorlog
  • begonnen omdat de Nederlanders zich niet hielden aan een tractaat (sumatra tractaat) uit 1824. Hierin stond dat zij Atjeh als een vrije staat moesten accepteren. In 1871 werd er echt een nieuw tractaakt gesloten, waarbij Nederland de vrije hand kreeg in Atjeh. 
  • De oorlog werd door Nederland gewonnen en zij werden soeverein over Atjeh
  • Van Heutz verklaarde de oorlog gewonnen in 1903, maar in werkelijkheid was deze pas in 1914 toen de laatste guerillabenden was verslagen. 
Snouck Hurgronje heeft waarschijnlijk een sleutelrol gespeeld in het einde van de Atjeh oorlog. Hij was gespecialiseerd in de Islam en had veel aanzien. Hij spraak een hoop Indonesische talen en wist daardoor precies hoe van Heutz bepaalde dingen moet aanpakken. 


dinsdag 28 oktober 2014

Surinesië: PPT 2- Indonesië

Exploratië van Indië, het cultuurstelsel: De weg vrij voor particuliere ondernemers
Het cultuurstelsel van Johannes van den Bosch tot Eduard Douwes Dekker

  • Een belastingssysteem ingevoerd door Johannes van den Bosch. 
  • Werd in 1830 ingevoerd ter vervanging van het landrente stelsel. 
  • Boeren moesten 20% van hun grond gebruiken om spullen op te produceren voor het gouvernement. 
    • Deze producten werden van weer in Europa verkocht.
  • Als je niet genoeg grond had of grond die niet geschikt was, moest je als tegenprestatie 66 dagen herendiensten uitvoeren. 
  • Plantloon (afhankelijk van het geleverde aantal producten).
    • Hierbij werd rekening gehouden met de marktwaarde of de hoeveelheid arbeid. 
  • Naast dit systeem moesten de dorpen ook nog herendiensten uitvoeren. Zoals bijv. wegen aanleggen. Dit kosten veel extra werk. 
  • Veel corruptie.
    • Boeren moesten meer grond gebruiken of het beste grond.
    • Inlandse vorsten kregen meer geld als ze meer leverden. Dus zij buiten de inheemse bevolking uit. 
  • Na 1850 kwamen er veranderingen in het cultuurstelsel. Dit was omdat er door slechte rijstoogsten hongersnoden ontstonden onder de inheemse bevolking. Het cultuurstelsel werd hervormd. Zo werd de indigocultuur afgeschaft omdat deze arbeidsintensief was en werden andere cultures ingeperkt. 
  • De Nederlandse liberalen waren fel tegen het cultuurstelsel. Zij waren ervan overtuigd dat iedereen vrij moest zijn van arbeid en handel.
  • Europese ondernemers werden gestimuleerd om fabrieken op te zetten. 
    • gouvernement zorgde voor de arbeiders
    • producent verkocht aan de gouvernement met vast prijzen. 
    • NHM had monopolie op vervoer naar Nederland.
    • winst vloeide naar de Nederlandse staatskas.
    • Cultuurstelsel zorgde voor onderdrukking van inheemse bevolking, maar ook voor geldeconomie. 
  • Gevolgen van het cultuursysteem
    • Modernisering & monetarisering van de Javaanse economie.
    • Als de opbrengsten van de cultures genoeg waren, stegen de plantlonen. Wat betekende dat er een toenamen van welvaart was. Maar als het weer slechter ging, betekende dit een verlies aan inkomsten en daarmee lagere koopkracht
    • De werkdruk nam onder de bevolking snel toe. De eigen rijstvelden konden niet mee bewerkt worden, met alle gevolgen van dien.
    • De Suikercultuur putte de grond uit en onttrok veel water. Dit water was nodig om de rijstvelden te bevloeien. De bevolking was afhankelijk van de rijstoogst en dit kon dan dus voedseltekorten tot gevolg hebben. 
    • De cultuur procenten konden tot misbruik leiden.
    • De boeren moesten vaak hun beste grond gebruiken.
    • De dorpshoofden moesten de plantlonen betalen, maar hielden soms delen achter. 
  • Was het cultuurstelsel nu een succes of niet?
    • Inkomsten voor de staatskas (823 miljoen van 1831-1877) met als gevolg: 
    • Lage belasting in Nederland en 
    • Aanleg openbare werken (bv spoorwegen) 
    • Verbeterde infrastructuur Java 
    • Geleidelijke invoering geldeconomie door plantloon 
    • Suikercultuur niet mogelijk zonder cultuurstelsel
    • Machtsmisbruik door zowel residenten als regenten, bijvoorbeeld: 
      • Toewijzen lucratieve contracten aan vrienden 
      • Illegale landrente en herendiensten 
      • Verminderde verbouw rijst zorgt voor hogere prijzen, algehele armoede 
    • Critici: 
      • Baron van Hoëvel (1850) 
      • Eduard Douwes Dekker (1860): Max Havelaar 
      • Van den Brand (1902): tabaksplantages Deli
Engelse overheersing 1810- 1815
  • Sir Thomas Raffles was Gouveneur- Generaal
  • Indië was vanaf dat moment onder leiding van de East India Company (Engelse tegenhanger van de VOC)
  • Raffles had een grote afkeer van het oude stelsel van dwangcultures. Hij schafte het monopoliestelsel van de VOC af (waarin de boeren/vorsten alleen met de VOC mochten handelen) en ook de bijbehorende herendiensten. 
  • Hij liet het vervangen door een liberaal economisch systeem. De boeren beschikken vrij over de opbrengst van hun grond. Er kwam vrijhandel.
  • Hij voerde wel een geldeconomie in dat men landrente ging noemen. boeren moesten slechts een jaarlijkse huur of pacht betalen aan de gouvernement. 
  • Het doel hiervan was:
    • De uitschakeling van de lokale machthebbers (de boeren mochten immers aan iedereen leveren) en hierbij een productie verhoging. 
    • Het vorderen van de landrente werd gedaan door Europese ambtenaren. Zij hadden rechtstreeks contact met de inheemse dessa hoofden (dorpshoofden.) 
  • Het gevolg hiervan was:
    • De feodale regenten (adel) werd buiten spel gezet (ontfeodalisering van de inheemse samenleving). 
  • Er waren enkele pogingen van de Javaanse vorstenhoven om hun oude positie terug te winnen. Maar deze werden door Raffles met militair geweld de kop ingedrukt. 1812 werd het Kraton van Yogjakart bestormd en geplunderd door de Britse troepenmacht. 
  • Deze bestorming was een definitief keerpunt in de Javaanse geschiedenis.
  • Voor het eerste verovert een Europese macht daadwerkelijk het hof van een Javaanse vorst. 
  • Dit optreden tegenover inheemse vorsten betekende niet dat er geen interesse in of respect voor de culturen van Zuidoost- Azië was, het tegendeel was waar.
  • Raffles schreef over de samenleving en de geschiedenis van Java. Hij liet hiervoor alle mogelijke historische documenten verzamelen. In zijn boek beschrijft hij dat de Javanen zeker niet lui zijn en geestelijk zeer vermogend. 
  • Op zijn initiatief laat hij de toegang tot de Borobudur herstellen (boeddhistisch monument). 
  • Na het Congres van Wenen (1815) waarbij het doel de herordening van de staatkundige verhoudingen na de Napoleontische oorlog bevatten werd Indië weer Nederlands bezit. Er vond een restauratie plaat.
Nederlands staatsgezag
  • Het bestuur van de Koloniën was in handen van de Koning. Hij werd hierbij geadviseerd door de minister van koloniën. 
  • Na 1848 ging dit bestuur naar het parlement en de regering.
  • Het centraal bestuur was in Batavia onder leiding van de Gouverneur- generaal.
  • Het lokale bestuur werd gedaan onder leiding van residenten, die weer werden bijgestaan door assistent- residenten. 
  • Daarnaast bleef ook het eigen bestuur door de Indonesische adel bestaan.
  • Er was een dualistisch bestuursstelsel voor- en na het invoeren van het Cultuurstelsel. 
    • Het Nederlandse en inheemse bestuur functioneerde naast elkaar. 
Johannes van de Bosh: grondlegger van het cultuurstelsel 1830-1915
  • Johannes was vanaf 16 januari 1830 Gouverneur- Generaal van Nederlands Indië
  • Hij kende Indonesië goed omdat hij op Java landheer was geweest en officier in het Koloniale leger.
  • Toen Johannes werd aangesteld, stond het voor hem vast dat Indonesië een Nederlands wingewest moest gaan worden. 
  • Het doel van zijn cultuurstelsel:
    • Exploratie van Java t.b.v. de Nederlandse schatkist. De verkregen winsten moesten naar de Nederlandse staat.
  • Zijn aandacht was vooral gericht op Java. Dit was een makkelijk te ontginnen gebied dankzij de grond.
  • Hij was zeer conservatief en een sociaal- Darwinist
  • Johannes vond dat het koloniaal bestuur moest aansluiten bij de bestaande structuur van de inheemse maatschappij.
  • Het Cultuurstelsel kon alleen een succes worden met behulp van de inheemse hoofden (regenten) op Java. Het inheemse bestuur werd gerefeodaliseerd. De regenten werden erfelijk opgevold, het salaris gedeeltelijk in rijstvelden en woeste gronden uitbetaald. Het ambt werd erfelijk gemaakt en zij kregen eigen milities. 
Agrarische wet van 1870
  • Europees particulier ondernemerschap werd mogelijk in de landbouw.
  • Javanen kregen volledig bezit over hun eigen grond.
Afschaffing cultuurstelsel 1860-1915
  • Als eerste kwamen de onvoordelige landbouwgebieden los van het cultuurstelsel
  • Vervolgens meer onder druk van de overwegend liberaal parlement van Nederland
  • Invoering suikerwet en agrarische wet van 1870
    • Suikerwet bepaalde dat het gouvernement alleen nog voor de aanplant van suikerriet zorgde. Particuliere fabrikanten zorgde voor de rest van de suikerproductie.
  • Veel ethische bezwaren (Max Havelaar, slavernij)
  • De gevolgen voor de bevolking was minder onderdrukking
Particuliere ondernemers
Dankzij een hoop nieuwe wetten krijgen de particuliere ondernemers na 1850 steeds meer toegang tot Indië. Er worden steeds meer particuliere bedrijven op gezet. Sumatra begint met Tabak, koffie en rubber verbouwen. De ondernemers werden ook actief in de mijnenbouw. In 1884 wordt er op Sumatra olie ontdekt. Dit betekent grote winsten voor de particuliere ondernemers. Er was echter snel een tekort aan arbeiders, waardoor men chinezen ging overschepen. Later werden veel Javanen contractarbeiders. 

Koelies
Chinese werknemers. Zij tekenden een wurgcontract. Hierin stond dat ze een voorschot kregen op hun loon en dan drie jaar moesten werken tegen een laag loon. De werk en woonomstandigheden waren slecht. Ze werden door middel van geldboetes en lijfstraffen in bedwang gehouden. Toen er een wet werd aangenomen die ervoor zorgden dat kolies vervolgd konden worden als zij hun contract niet na kwamen, werd het helemaal erg. 

Verhoudingen tussen de binnenlandse- en inheemse bestuur.
In principe stond het bestuur onder leiding van de Koning sinds 1815. Maar in werkelijkheid was dit de minister van Koloniën. De koning bemoeide zich nergens echt mee. De minister hield de koning op de hoogte en had contact met de Gouveneur- Generaal. Er waren maar een klein aantal Nederlandse ambtenaren. Het inheemse volk werd in principe bestuurd door de inheemse bevolking. Deze regenten stonden onder direct gezag van de Nederlanders.
De gouveneur- generaal was de vertegenwoordiger van de koning. Hieronder stond de resident.
middelpunt van het koloniaal bestuur in zijn gewest. Hoofd van het gewestelijk bestuur, voorzitter van plaatselijke landraad. Toezichthouder op infrastructuur en landbouw en nijverheid bevorderen. Tevens verantwoordelijk voor beheer van gewestelijke financiën. Tijdens Cultuurstelsel hielden zij toezicht op de cultures, inkoop, opslag en transport. Door uitkering van de cultuurprocenten verdienden de meeste residenten goed.
Afhankelijk van de grootte van zijn gewest bij gestaan door assistent-residenten. Gewest werd onderverdeeld in districten die door hen werden bestuurd. Taken: inning van de landrente. Zowel resident als assistent-resident had bevoegdheid om via de landraad recht te spreken over kleine vergrijpen als diefstal. Andere taken: bevorderen van landbouw, toezicht houden op belastingen en infrastructuur van district.
Assistent resident werd ondersteund door een controleur. Taken: tijdens Cultuurstelsel toezicht houden op hoeveelheden gewassen die geplant waren.
Controle of gronden en gewassen goed werden onderhouden.
Geen eigen bevoegdheden.
Resident werd ook terzijde gestaan door gewestelijke
secretaris.

Taken: verving resident bij afwezigheid indien er geen assistent-
resident was gevestigd. Verder ondersteunde hij de resident
met de administratie. Vaak hard werken om enorme hoeveelheid
ambtelijke stukken te verwerken

Inlands 
  • Bestond uit Inheemse vorsten die regeerden met behulp van plaatselijke hoofden. Deze was hiërarchisch opgebouwd.
  • Regenten aan hoofd, hieronder de districtshoofden of wendana’s, tenslotte de onderdistrictshoofden en de dessahoofden
  • Inheemse hoofden regelden de aanplant van exportproducten en zorgde dat de herendiensten werden uitgevoerd 
  • Veel regenten waren priyayi (adellijke stand op Java) met deze elite ging het Nederlands bestuur vanaf de tijden van de VOC al relaties aan
  • Verhouding tussen regeneten en Europees Bestuur werd omschreven als de vertrouwende raadslid van de resident. Zowel resident als de assistent-resident moet zich gedragen t.o.v. de regent als een jonge broer. Ook de controleur diende zich zo te gedragen t.o.v. het districtshoofd. 
  • Voorschriften voor omgang tussen de resident en regent; door zijn linkerarm in de rechter van de resident te haken gaf regent aan dat zijn gezag steunde op dat van de Nederlanders

donderdag 23 oktober 2014

Aantekeningen Surinesië

Hier volgen de aantekeningen die ik heb gevonden van Surinesië.
Ze staan niet op volgorde en zullen ook niet compleet zijn, maar het is wat!

Indonesië

  • 2 politionele acties
    • hoofdkwartier TNI--> Jogjakarta
    • leiders: Soekarno
    • tweede politionele actie was een militair succes
      • veel terien winst
      • Soekarno gevangen
      • niet vol te hounde--> Bevoorrading en steun volk = moeilijk
Suriname
van zelfbestuur naar onafhankelijkheid
  • 7 december 1942: Koningin Wilhelmina belooft intern zelfbestuur na WOII (voor alle kolonies)
    • waarom?
      • Atlantic charter--> Einde kolonieën volgens de V.S. (Indonesië werd ingenomen door de Japaners, Soekarno haakt hierop in). 
      • Indonesische Nationalisten
        • reacties:
          • Creolen: Positief (anti- verindisching)
          • Hindostanen: Afwijzend (bang voor creoolse overheersing).
      • geen onafhankelijkheid streven, in tegen stelling tot Indonesië
        • wel meer zelfbestuur intern
        • geen onafhankelijkheid van het koninkrijk (er was geen eenheid, onderling wantrouwen). 
Politiek Suriname
  • Belangenverenigingen i.p.v. politieke partijen
    • bijvoorbeeld:
      • Creoolse NPS (Nationale Partij Suriname)
      • Hindostaanse VHP (Verenigde Hindostaanse Partij)
      • Javaanse KTPI (Kaum Tani Persatuan Indonesia)
  • Districtenstelsel in het voordeel van creolen en nadelig voor nationale politiekvoering
  • vanaf 1950 'verbroederingspolitiek'tussen NPS (pengel en VHP (Lachmon)
    • De groep onderling weinig contact, laten elkaar met rust, als er samen iets moet gebeuren, doen we dat. Beetje verdeel en heers. 
  • Doel: Samenwerking aan de top maar naar de achterban toe ras-sentiment stimuleren
  • 'regelen'
    • corruptie, omkoping door beide partijen. 
Onafhankelijkheid 1975
  • VHP aanvankelijk tegen want regering uit Nederland garandeerde de Hindostaanse positie.
  • na 1973 creoolse regering onder leiding van Henck Arron, streven om in 1975 onafhankelijkheid te verwerven. 
  • In ruil voor evenredig kiesstelsel en snelle verkiezingen na de onafhankelijkheid, toch steun van de VHP. (Defensie werd betaald door de Nederlanders, Aantal zaken worden afgekocht. Nederland houdt dus indirect nog inspraak).
  • valkuilen
    • amper nationaal culturele verbondenheid
    • ongelijkheid onderwijs en beheersing Nederlands
    • Stereotype manier van denken over elkaar.
  • Kopstukken
    • Nps- Jopie Pengel
    • VHP- Jaggemath Lachmon
    • Nps- Henk Arron. 
Indonesië
Nationalisme tot 1927
Nationalisme kwam door:
  • scholing
  • zelfbewust zijn
  • leren over geschiedenis en politiek
    • er komt een nieuwe elite (toekomstige leiders van de nationalitische bewegingen).
    • elite werd opgeleid, maar geen gelijke kansen
  • informele apartheid
    • in de wet stond niet dat je niet eerste klas mocht reizen, toch werd dit niet geaccepteerd. 
  • sociale veranderingen in de maatschappij
    • snelle stedelijke groei
    • nieuwe inheemse stedelijke klas
  • sociale verandering platteland: veel bemoeienis van het koloniale bestuur
    • politiek zachte dwang--> hoewel goed bedoelt toch dwang. 
  • Internationale context
    • invloed van japanse overwinning op rusland in 1905.
    • ontwikkelingen in India: 1885: Indian National Congress: na 1905 streven naar onafhankelijkheid, 1917 belofte voor zelfbestuur. 
    • Eerste Wereldoorlog: VS veschijnt op het wereldtoneel: weinig sympathiek t.o.v. Europese kolnoialisme en zelfbechikingsrecht van Wilson. 
Politiek klimaat tot 1918
  • ethische idealen: langzaam opleiden tot zelfbetuur
  • Nederlands Parlement meer behoudend
  • 1918--> instelling van de volksraar
  • Na Toli- Toli incident in mei 1919
    • volksoproer: opleggen corvee plichten. Nederlandse controleur vermoord. SI krijgt de schuld in de Europese per.
  • Garut Incident in Juni 1919
    • gedwongen rijst opkoop. Schietpartij Javaanse landeigenaar vermoord. SI krijgt weer de schuld van de Europese pers. 
  • Ontwikkeling nieuwe machtsmiddelen om bevolking te controleren. 
    • 1921: naast bestuurspolitie en stadspolitie nu ook veldpolitie
    • oprichting gewestelijke recherche: controle van de nationalistische activiteiten. 
  • Ethische politiek rond 1920 kracht verloren. 
Stiuatie rond 1927
  • GG A.C.D. de Graeff (1926-1931)
  • ethicus: herstellen van het vertrouwen van de nationalisten in het gouvernement.
  • twee tendenties:
    • politieke partijvorming uit gevoel van achterstelling
    • groepsvorming ter verdediging van gevestigde belangen
Rond 1927: nieuwe generatie nationalisten
  • nadruk op Indonesische eenheid--> allemaal samenwerken
  • roep om onafhankelijkheid
  • onwil om samen te werken met de Nederlanders
  • Soekarno roept op tot non- cooperatie
eenheid verkrijgen door gezamelijke identiteit van alle Indonesiërs: veel gemeen in cultureel opzicht. Naast hun eigen taal spraken ze maleis en gelijksoortige ervaringen (300 jaar koloniaal bewind). 

Marheaenisme
  • Indonesische versie van het Marxisime (gaat ui van een stedelijke samenleving)
Dat de meeste Nederlanders in staat bleken het bestaan van een krachtige nationalistische beweging te ontkennen had verschillende oorzaken: 
  1. Omslag in het denken over het karakter van Oosterse Samenlevingen
  2. De gedachte dat er helemaal geen Indonesische natie bestond
    1. Indonesisers konden bepaalde dingen gewoon niet, olie winnen. Dus de Nederlanders moeten altijd blijven. 
Random post- its bij deze aantekeningen:
  • Sarekat Islam--> Islam als uitgangspunt belangen organisatie. 
  • Tjokroaminoto--> Belangrijke nam Soekarno
  • Stovia eerst alleen voor meer scholen voor de Javanen--> geen politieke partijen?
  • Radicaleren door:
    • Aanhang communisten
    • Russische Revolutie
    • meerdere partijen lid van zijn
  • Wilde scholen--> nationalistisch les Tamansiswo- scholen
  • Socialisten tegen de kolonialisme. 
Suriname
Transformatie van de koloniale maatschappij
1863-1942--> Einde slavernij

Afschaffing slavernij 1863
  • slaven worden bevrijd, maar blijven in Suriname
  • Vele bouwen een zelfstandig bestaan op buiten de plantage (zelfvoorzienende boeren, handwerkers in de stad). 
    • Brits- Indische Koelies (landarbeiders) en Javanen.
      • Woningen
      • Brits- Indië niet blij--> Hardwerkende krachten weg
      • Betere omstandigheden voor hindoestanen
      • Javanen worden onderklassen--> was het al op Java
    • Tot 1929 beleid gericht op assimilatie, daarna verindiching: bevoordelen van ambtenaren met Indische ervaringen ten koste van creolen en bevoordelen Aziatische boeren
    • (1929--> Beurskrach!!)
  • Suriname moet een soort tweede indonesië worden. 
    • kopieren cultuur (scheiding verschillende bevolkingsgroepen--> ethnische scheiding na 1929. Tegenovergestelde van assimilatie). 
    • Hindoestanen zorgen voor voedselproductie
      • onhandig voor vreolen (afrikaanse bevolking suriname).
        • wordt niks voor gedaan, alleen maar slechte dingen.
    • vertraagde reactie darwinisme/modern imperialisme. 
Anton de Kom (1898-1945)
  • zoon van een slaafgeborene (vader was dus nog slaaf)
  • de Kom komt naar Nederland
  • in 1921 naar NL verhuist en actief geworden in links nationalitiche Indische organisaties
  • in 1933 kort teruggekeerd naar Suriname maar snel gearresteerd vanwege 'ondermijnende activiteiten'
  • adviesbureau, vooral voor arbeiders Hindoestanen/Javanen
    • in Suriname--> mobiliseren arbeiders socialisme
    • opgepakt: voorarrest of terug naar Nederland.
  • tijdens protesten tegen zijn arrestatie vielen 2 doden en 30 gewonden (7 februari 1933, zwarte dinsdag).
  • teruggestuurd naar Nederland, schreef hij 'wij slaven van Suriname'
    • zeer belangrijk boek! Eerste boek tegen slavernij (geen bevrijder van slaven, geestelijke bevrijding). veel creolen zien hem als held, beetje bijbel.
  • tijdens WOII actief voor communistisch verzet (niet echt communistisch, maar schade zich achter hen) uiteindelijk gedeporteerd en gestorven in Neuengamme
  • Anti- koloniale gevoelens door contact met Indonesiers.
  • voor Surinamers een soort Messias
    • gedachtes over de kom waren groots. 

vrijdag 17 oktober 2014

Surinesië: Boek- Zover de Wereld Sterkt deel 1

Let op: Dit is een soort van geheugensteuntje van de tekst. Niet alles wat belangrijk is staat hierin!

De tijd van Wereldwijde revoluties.
  • Het eeste deel gaat over de steun die de Republiek geeft aan een zeer jonge Verenigde Staten. 
    • Engeland is hier niet al te blij mij. Zeker omdat de Republiek hun steun niet verhulden en ook werkelijk spullen ging leveren.
      • Gevolg: De vierde Engelse oorlog(1780)
  • 4 Juli 1776--> onafhankelijkheid van de Verenigde Staten werd afgeroepen.
    • wereldwijde consequenties.
  • Er was veel aan het gebeuren in deze periode--> veel politieke omwentelingen
    • De Franse Revolutie (1789)
    • De Verlichting (nieuwsgierig rationalisme)
      • Besef dat Europa vooruitging (zeker ten opzichte van Azië en Afrika)
      • Economie en samenleving.
    • The Great divergence 
      • de economiche ontwikkeling van enerzijds de westerse wereld en anderzijds vrijwel geheel Azié en Afrika. 
  • Engeland neemt plaat van de VOC in.
    • De VOC had snel schulden gemakt door het opdrogen van inkomsten.
    • Er werden forse leningen uitgeschreven--> er veranderde niks. 
  • VOC was al eerder begonnen met een neergang:
    • veranderingen in de handel in Azië (Engeland haalde hier profijt uit)
    • ondoorzichtige bedrijfsvoering in Nederland
    • de corruptie van compagniesdienaren in Azië 
    • Compagnie was een souvereine macht geworden in Azië, wat veel geld kosten om in stand te houden (leger etc.)
  • Frankrijk trok in 1794 de Republiek binnen en de Bataafse Republiek was een feit.
    • er kwamen nog enkele veranderingen voor de VOC (zoals het bestuur)
    • maar in 1795 bestond de VOC eigenlijk al niet meer.
    • Voor Engeland betekende dit dat de grootste concurrent weg was.
      • al was Frankrijk wel aan het opkomen met Napoleon.
        • Egypte werd tijdelijk ingenomen door Napoleon, maar Engeland sloeg terug.
  • Eigenlijk werd er alleen vastgehouden aan de overzeese kolonies omdat het economische voordelen had. 
    • Op Java ging het goed. Veel economische voorspoed. Er viel weinig te merken van de veranderingen in Nederland (al nam de Engelse invloed wel toe). 
  • Van Hogendorp was een voormalig VOC man en vond dat de manier waarop de kolonie werd bestuurd niet overeenkwam met het nieuwe Nederland.
    • In Nederland werden deze ideeën goed ontvangen. 
    • Er moest een nieuwe rechtvaardige regering komen en de Javanen moesten meer vrijheden krijgen en "eigen" grond. 
      • Ethische politiek
  • Nederburgh had andere ideeën. Hij vond juist dat het VOC stelsel moest worden gehandhaafd.
    • Heren werden samen geplaatst in een comisie die moest besluiten over het bestuur van Indonesië.
    • De ideeën van Hogendorp werden welliswaar erkent, maar de Javaanse cultuur werd er niet rijp voor geacht. 
    • De kolonie was er om winst uit te halen, niet om verlichte idealen op toe te passen. 
Daendels en Raffles
  • Koninkrijk van Holland
    • daadwerkelijke machthebben: Napoleon Bonaparte.
      • Hij wilde Java uit de handen houden van Engeland.
    • Er kwam echter nieuws uit Java dat dit niet echt al te makkelijk ging.
      • Napoleon stuurt: Willem Daendels
      • Nederlandse Maarschalk
  • Bij aankomst begon Daendels gelijk met hervormen.
    • Bestuur
      • Centrale secretarie werd opgericht 
        • middelpunt van de gehele koloniale administratie
      • Generale rekenkamer
        • het financiële toezicht
      • Raad van Indië (bestond al)
        • terug gebracht naar een adviserend college.
    • Java was een Nederlandse kolonie= bestuurd worden door ambtenaren 
      • Niet door handelaren en kooplieden die alleen uit waren op eigen gewin. 
      • eiland werd verdeeld in 9 perfecturen onder leiding van een ambtenaar
    • Defensie
      • hij breidde het leger uit
    • Infrastructuur
      • Daendels was onder de indruk van de Keizerlijke wegen in Frankrijk
      • Groote Postweg (een weg van Oost naar West Java)
    • Regeringszetel werd verplaats van Batavia naar Weltevreden. 
      • Batavia raakte hierdoor in definitief verval
    • Regenten
      • zij waren zich als vorsten gaan voelen over hun regentschappen
      • Nu werden ze instrumenten voor de Gouveneur
      • en hij ontnam de erfopvolging bij regentenbenoemingen. 
    • Sultans
      • Daendels eisde veel van de sultans (macht overgave bijv.)
        • had zich twee maal tegenover sultans laten gelden.
        • Veel ontevredenheid onder de inheemse bevolking, maar ook angst.
        • vorstendommen werden teruggebracht tot slechts autonome gebieden binnen Nederlands- Indië
        • De verpachting van Java's noordkust werd afgeschaft en dit was een financiële tegenvaller voor de vorstendommen. 
    • Daendels was ervan overtuigd dat het VOC stelsel gehandhaafd moest worden en de Javanen gedwongen moesten blijven worden hun tropische spullen te leveren. Dit was beter, omdat de javanen onder ontwikkeld waren. 
    • Tegenstanders vonden juist dat men (net zoals in de VOC tijd) de inheemse vorsten moest laten, omdat dit stimulus en good will gaf. 
    • Daendels haalde veel inkomen uit de koffieteelt, maar toch raakte hij in financiële problemen. Hij besloot stukken land te verkopen. De kopers waren vaak schatrijke Chinezen. 
  • Ookal lijkt het alsof Daendels veel heeft veranderd, veel bleef bij het ouden. 
    • Hij moest werken met de corrupte ambtenaren uit de VOC tijd. 
    • De wijzen waarop de koloniale macht aan zijn inkomsten kwam bleef hetzelfde
    • hoe de Javaanse boeren producten voor de wereldmarkt leverden. 
    • Daendels legde wel een basis voor de koloniale staat van de negentiende eeuw. 
  • Uiteindelijk werd Daendels vervangen door J.W. Janssens (voormalig gouverneur van de Kaapkolonie). Hij zou op 16 mei 1811 aantreden.
    • invasie van Engeland --> 3 augustus 1811.
      • al snel was Batavia ingenomen
      • Janssens vluchten naar Midden-Java, waar hij hoopte op de steun van de Javaanse vorsten. 
      • 17 september was de capitulatie. 
    • De Engelse dachten heel anders over hoe Java geregeerd moest worden
      • Raffles werd benoemd tot luitenant- gouverneur
      • Lord Minto (gouveneur- generaal van Brits- Indië) vond dat er meer rekening gehouden moest worden met de wil van de inheemse bevolking. 
      • Raffles wilde de Javaan sociale en economische vrijheid geven en hem bevrijden van het juk van zijn eigen hoofden.
      • De EIC was echter niet helemaal blij met de toevoeging van dit gebied aan hun koloniale rijk. Ze vonden dat na de napoleonse overheersing van Nederland, het gebied misschien wel terug gegeven moest worden. 
      • Raffles had echter andere ideeën en het gebied moest dus snel winst opleveren.
        • Dit ging echter niet zoals gepland. 
        • De grootste inkomst kwam vanuit de koffie, maar deze werd verschipt door de Amerikaanse schepen. maar door de Brits- Amerikaanse oorlog in 1812, kwamen de Amerikanen niet meer naar Java. 
        • Raffles richten een commissie op om een nieuw stelsel te ontwerpen
          • niet alleen voor winst, maar ook voor de zorg van de inheemse bevolking.
        • Veranderingen:
          • monopoliestelsel van de VOC werd afgeschaft
          • de herendiensten werden afgeschaft.  (beide werden vervangen door een liberaal- economisch systeem)
            • hierbinnen waren de boeren vrij om over de opbrengst van hun grond te beschikken en werd er aan het gouvernement een jaarlijkse landrente betaald.
            • De uitzondering op de regel was Preanger, waar de koffiecultuur bleef bestaan. 
              • officiële reden--> inheemse bevolking was het gewend
              • echte reden--> Inkomsten
            • uiteindelijk bleek dit allemaal heel moeilijk en bleef er een gebrek aan geld. Hierdoor hield Raffles vast aan de door Daedels ingeslagen weg van de ontfeodalisering.
        • Raffles zijn optreden tegenover de javaanse vorsenthoven was  van groot belang voor het verdere verloop van de geschiedenis van Indië. 
          • Er was maar één soevreine macht en dat was de koloniale
          • uiteindelijk besloot Raffles de sultan van Jogjakarta af tezetten en er werd een bestorming gedaan op de kraton van Jogjakarta. 
            • "zoals er in Europa een einde was gemaakt aan het Ancien Regime, was er op Java een einde gemaakt aan de macht van de Javaanse vorsten.
          • andere vorst koos eieren voor zijn geld. Stond stukken land af en tekende een vernederende regeling. 

    Surinesië: PPT2 - Suriname

    Powerpoint 2 Suriname- Nederlands Kolonialisme in Suriname.
    De eerste vraag is of De Geoctroyeerde Sociëteit van Suriname (1683-1795) een particulier bedrijf of een staatsbedrijf is. 
    Ik gok dat het een beetje van beide was. In principe lag de macht van Suriname bij drie partijen: de WIC (wat een staatsbedrijf was), de stad Amsterdam en de familie van Aerssen van Sommelsdijck(particulieren). Het is hierdoor heel moeilijk om de Sociëteit onder één van deze twee groepen te benoemen. Maar als we gaan kijken naar wat de Sociëteit heeft gedaan en hoe het door de kolonisten werd bestempeld, kunnen we zeggen dat het een staatsbedrijf was, dat zich als een particulier bedrijf gedroeg. Volgens de kolonisten was het bedrijf immers uit op eigen winstbejag en voldeed het niet aan de beloften. 

    Algemene info over de Sociëteit van Suriname (Niet in PP)

    • Particuliere Nederlandse koloniale onderneming
    • opgericht ing 1683
    • Octrooi verkregen in 1686
    • opgeheven in 1795
    • Doel:
      • Winst maken op het beheer van de kolonie. 
    • Participanten:
      • De WIC
      • De stad: Amsterdam
      • De familie van Aerssen van Sommelsdijck
      • Zij droegen zorg voor:
        • aanvoeren van slaven, kolonisten of planters
        • verdediging
        • bestuur
      • De kosten en baten werden gelijk verdeeld
    • De handel van voor de ingezetenen van de Republiek vrij
    • De inspraak van de planters in de Raad van politie (het bestuur van de kolonie) uniek. 
    Vervolg PP
    Het was in ieder geval een bedrijf dat uit was op veel winst. 
    De participanten van het bedrijf waren:
    • Amsterdam
    • De WIC
    • Familie Van Aerssen van Sommelsdijck
    De belangrijkste export producten waren:
    • Suiker
    • Later:
      • Tropisch hardhout
      • Cacao
      • Koffie
      • Indigo
    Tot 1700 vielen er 170 plantages on der Geoctroyeerde societeit van Suriname. Later waren dat er ongeveer 400.
    Het aantal slaven liep op naar 40.000. Deze werden allemaal geleverd door de WIC.

    Het slaven leven
    De slaven werden geleverd door de WIC.
    Op de 10 slaven was er één blanke.
    Er was een sterfte overschot onder de Slaven (ziektes bijv. Veel stierven al tijdens de reis).
    De levensomstandigheden van de slaven op de plantages waren niet goed.
    Verdeel en heers (Soort van tegen elkaar opzetten door de ene meer macht te geven).
    Mochten vaak wel hun eigen relgie en rituelen houden (plantage handelaren zagen in dat dit nodig was)

    Marronage
    Het in opstand komen of het vluchten uit de slavernij.
    Slavenopstanden waren weinig succesvol want:

    • er was geen goede organisatie
    • Er was vaak geen gemeenschappelijke achtergrond of taal. 
    • Er waren verschillen tussen de posities van de slaven onderling.
    • Op de Caribische eilanden waren geen ontsnappingsmogelijkheden, omdat het eilanden zijn.
    Uitzondering Suriname:
    Boni- oorlogen (1765-1778)
    Boni was een jongenman met een Nederlandse vader en een Slavin. Zijn moeder was gevlucht naar de Marron (groep Afrikanen die zichzelf hadden bevrijdt uit het slavenleven en nu in de bossenleefden). Boni werd de leider van de groep en trainde zijn mensen tot geduchte vijanden van de kolonisten.

    donderdag 16 oktober 2014

    Surinesië: PP1 Suriname

    WIC








    Volgens Bram had de WIC twee "main" doelen:

    • Kaapvaart op de Atlantische Ocean tegen Spanje
    • Driehoekshandel









    Amsterdam- West-Afrika- West-Indië (Suriname)

    Het beroemdste succes van de Kaapvaart was de Zilvervloot van Piet Hein (1628)

    Andere dingen over de WIC (niet uit de powerpoint):
    • Opgericht op 3 juni 1621 (voor een tweede maal in 1675)
    • Opheffing in 1674 (tweede maal in 1792)

    Surinesië: De geschiedenis van Suriname (boekje)

    Het bestuur van Suriname: een voortdurende strijd om de macht
    De handel op Suriname was voor elke ingezetene van de Republiek vrij.

    • (Bij Azië had de VOC de monopolie= VERSCHIL!)
    De kolonie liep niet goed. Er kwam te weinig geld binnen en eigenlijk werkte iedereen elkaar tegen.
    Van Sommelsdijck
    De nieuwe gouveneur (niet zo'n populaire man, omdat hij altijd aan de kant staat van de winnende partij).
    • Begint gelijk met dingen te belasten om geld te genereren (belastingen op suiker bijv.).
    • Hij zorgde er ook voor dat niet zomaar iedereen grond kon krijgen. Hier moest de gouveneur toestemming voor geven.
      • Beide horen bij het protocol
    • Dit was echter in strijdt met het octroi (alle ingezetene van de Republiek zijn vrij in de handel op Suriname) en van Sommelsdijck werd op het matje geroepen. Zijn regels werden hier en daar aangepast en hem werd veel verweten.
      • te laat kiezen van het hof van Politie + te weinig leden.
    • Van Sommelsdijck vond zijn "hof" onbekwaam en dit was niet gek. Meeste mensen die naar Suriname verhuisde waren niet succesvol geweest in de Republiek.
    • In 1685 (jaar na protocol)  bood hij zijn ontslag al aan, maar deze werd niet geaccepteerd. 
    • Van Sommelsdijck was niet erg geliefd onder de kolonisten omdat hij veel deed voor eigen bejag. Zo mocht hij bijvoorbeeld de slaventransport voor eigen bate benutte. 
    • Van Sommelsdijck had ook ruzie met de Zeeuwen. Hij zou hen op verschillende manier benadelen. (bijv. suiker afnemen van mensen die het de Zeeuwen schuldig waren).
    • De WIC had vele klachten over Van Sommelsdijck:
      • hij betaalde zijn aandeel in de lasten niet
      • zorgde er niet voor dat de aangevoerde slaven werden betaald
      • hij ondernam niks tegen de Engelse scheepvaart
    • Toch deed de sociëteit niks aan Van Sommelsdijck.
      • Er waren te veel belangen mee verstrengeld
      • De WIC moest maar meer slaven overbrengen.
    • De problemen met Van Sommelsdijck werden echter in 1688 gewelddadig opgelost:
      • Van Sommelsdijck werd door muitende soldaten dood geschoten.
      • De soldaten hadden geklaagd over het zware werk en hun minimale rantsoen.
      • Van Sommelsdijck had dit genegeerd.
    De muiterij liep uit tot een heuse staatsgreep toen de muiters het Fort Zeelandia in namen en zitting namen in het gouveneurshuis. Swartsenbold werd gekozen als commandant. Uiteindelijk duurde de staatsgreep maar een paar dagen en na belofte van het hof van politie en justitie dat alleen de soldaten die schuld hadden aan de moord op Van Sommelsdijck gestraft zouden worden. 
    Na de dood van Van Sommelsdijck was Suriname welliswaar economisch gegroeid. De suikerproductie liep goed en de inheemse waren gepacificeerd. Of dit door toedoen van Van Sommelsdijck is geweest, kan niet gezegd worden. Het zou zelfs kunnen zijn dat hij dit heeft geremd. 

    Van Scharphuijsen
    • Een van de vele gouveneurs die volgden voor Suriname
    • Hij schafte gelijk alle belastingen die Van Sommelsdijck had ingevoerd 
    • Hij benoemde ook een Hof van Justitie dat met het civiele rechtspraak werd belast.
    • Hij richtte ook een rechtscollege op om kleine zaken op te lossen.
    • Op 6 mei 1689 werd Suriname aangevallen door een Franse vloot en oorlogsschepen.
      • De Franse vielen aan omdat zij alle het Nederlandse als vijand zagen na de bestijging van de Engelse troon door Willem III.
      • De Kolonisten hielden stand en na een week moesten de Fransen zich terug trekken.
    • In 1696 kwam er een einde aan het gouveneurschap van Van Scharphuijsen.
      • De Sociëteit wilde hem weg hebben, maar uiteindelijk nam hij zelf ontslag.
      • Dit kwam vooral omdat zij zich voorbij gelopen voelden door Van Scharphuijsen en dus ondermijnd.
    Van der Veen
    • Redelijk dik met de Sociëteit.
    • Hij riep in de kolonie veel tegenkrachten op.
    • Nam al ontslag in 1707
    Suriname bleef niet gespaard van de Europese conflicten
    • Succesieoorlog (Spanje)
    • Willem III in Engeland
    Suriname werd in 1712 twee keer aangevallen door de Fransen. 
    • Militairen en kolonisten waren  boos omdat ze niet genoeg spullen en soldaten hadden. 
    • Ze vonden  ook dat de Sociëteit te veel bezig was met alles uitleggen naar eigen inzicht. 
      • De sociëteit werd om deze reden voorbijgelopen en er ging een brief naar de Staten- Generaal.
      • De Kolonisten vonden dat er geen nieuwe belastingen mochten komen en dat de SG een vergoeding moest betalen. (omdat de sociëteit niet genoeg geld stak in forten en andere manieren van verdediging.
      • Staten- Generaal stuurde de brief door aan de Sociëteit. 
    • Niet lang daarna aanval twee. Hierbij waren de Fransen in een grote meerderheid en versloegen de Nederlanders. Er werd een overgave getekend. 
    • Stemming in kolonie werd er niet beter op toen de Fransen wilden dat ze dingen gingen afstaan.
      • Staat van Rebellie--> er werd gewaarschuwd voor een mogelijke staatsgreep!
    • Staten- Generaal besteden de kwestie uit. De Sociëteit vond niet dat ze een schadevergoeding hoefden te betalen (voor het geen geld steken in verdediging). 
    • De kolonisten en de Sociëteit maakten constant ruzie over wie wat moest betalen en van wie het de schuld was dat er dus niet genoeg verdediging was geweest tegen de Fransen. 
    • Uiteindelijk waren de kolonisten degene die moesten betalen voor alle schade. 
    • Aanvoer van slaven was te weinig, zeker toen de wegloperij op begon te lopen. De WIC en de Sociëteit besloten om Suriname het aantal slaven te geven waar ze om vroegen. 
      • Aanvoer bleef weinig, dus de plantage eigenaren in de Republiek drongen er op aan om de slavenhandel vrij te geven. WIC voelde hier weinig voor, omdat het een hoop geld op leverden. Er werd een afspraak gemaakt dat de WIC een bepaald aantal slaven moest leveren per jaar. Uit eindelijk werd de slavenhandel ook vrijgegeven voor particulieren. 
    • Vervolgens wilden de plantage eigenaren in de Republiek dat er een nieuw fort kwam. Dit bleek nodig na de Franse inval. Maar wie ging dit betalen? Uiteindelijk werd hier overeenstemming over gevonden. 
    • Maar dit betekende niet dat er een oplossing was voor het bestuur.
      • De plantage eigenaren in de Republiek waren de spreekbuis.
      • Betrokken de SG steeds meer bij de problemen (deze bleken er niet ongevoelig voor).
      • De raden van Politie (in Sur.) probeerde meer macht te krijgen. 
    • Veel ruzies tussen gouveneur en anderen. 




    zondag 28 september 2014

    Surinesië part 1 - Presentatie 1

    Hieronder een samenvatting/uitgeschreven presentatie van de presentatie van week 1 over Indonesië.


    Vragen van Martin
    Wat zijn de belangrijkste eilanden?
    Java, Sumatra, Kalimantan (deel van Borneo), Nieuw- Guinea en Celebes
    Hoeveel eilanden telt Indonesië?
    17.508 eilanden
    Wat is de omvang van Indonesië?
    1.910.931 km²
    Hoeveel inwoners telt Indonesië?
    251.160.124 (2013)
    Wat is de grootste godsdienst in Indonesië?
    Islam (86% van de bevolking)
    Chistendom (10%)
    Hindoeïsme (3%)
    Boeddhisme (1%)
    Wat zijn de belangrijkste bronnen van inkomsten in Indonesië?
    45% van de bevolking krijg zijn inkomen uit de landbouw. 
    Indonesië is verder rijk aan grondstoffen (aardolie, aardgas, bauxiet, tin, koper en nikkel).
    Wie zijn beroemde Indonesiërs?
    Soekarno
    Hatta
    Ru Bosscha

    In de powerpoint heeft Martin het ook over het Animisme. Dus gaan we daar nu naar kijken.
    Bij Animisme gaat men er vanuit dat niet alleen mensen en dieren zielen/geesten hebben, maar ook planten, stenen, bergen en rivieren. 
    • Internet geeft aan dat Animisme niet echt een religie op zichzelf is, maar vaak een onderdeel van andere religies (denk aan Sjamanisme). 
    • De zielen kunnen tevreden worden gehouden door offers en rituelen. (In Japan hebben ze dit nog heel veel. Offers brengen aan bijv. een berg). 
    • Ze geloven ook vaak dat de zielen van voorouders hen kunnen helpen met dingen (oogst, geboorte, huwelijk). 
    Vervolgens wordt er ingegaan op het Boedisme.
    Bij Boedisme probeert men los te komen van de kringloop van de wedergeboorte, om zo nooit meer te hoeven leiden. 
    • Om uit deze kringloop te kunnen raken moet men zich houden aan het Achtvoudige Pad van juist gedrag. (Druk op Achtvoudige Pad voor meer informatie).
    Daarna kijken we naar het Hindoeïsme, al is deze wat complexer...
    Bij het Hindoeïsme gelooft men ook in de kringloop van de wedergeboorte. Het geloof is polytheïstisch en kent drie "hoofdgoden": Brahma, Wisnu en Siwa.
    • Dit was het geloof waarbij Koeien heilig zijn.
    • Dit geloof kent het kastenstelsel (maatschappij verdeelt in verschillende "kasten")
    Natuurlijk is de volgende de Islam, aangezien dit de grootste is.
    Bij de Islam geloofd men in de 5 zuilen. Men onderwerpt zich aan Gods wil en wetten.
    • De god heet Allah met als profeet Mohammed.
    • De islam kent meerdere boeken: De Koran (woord van God), De Hadith (geschriften van Mohammed en volgenlingen) en  De Soenna (levenswijze van Mohammed)
    • Er zijn twee "hoofdstromingen" binnen de Islam: De shiiten (vinden dat de opvolger van Mohammed, een afstammeling moet zijn) en de soennieten (vinden dat de opvolger van Mohammed kiesbaar moet zijn). 
    Islam in Indonesië
    • VolksIslam (ook wel Abangan). Dit is een mengvorm tussen Animisme, Hidoe- Boedisme en de Islam
    • Ortodoxe Islam (ook wel Santri). Dit is een "zuivere" vorm van van de leer en houdt zich strak aan de vervulling van de religieuze plichten  en naleving van de Sharia. 
    • Indonesië kent ook fundamentalisten. Zij gebruiken geweld tegen andersdenkenden. 
    Vervolgens gaat Martin verder met het Christendom.
    Bij het Christendom is de religie gebaseerd op het evangelie en leven van Jezus, zoals beschreven staat in het tweede testament.
    • De jongste godsdienst omdat het door de Europeanen is meegebracht. 
    • Uiteindelijk veel vermeninging met Animisme. 
    • Tegenwoordig onderdrukt door Santri

    Dan ineens gaan we terug naar Nederland, want het is tijd voor de VOC.
    Martin praat hier over de reden waarom de VOC ontstond:
    • Oosten werd beheerst door Portugal
    • Vraag naar specerijen steeg, maar de prijs ook.
    • Nederland had een expeditie naar het Oosten geprobeerd via het noorden, maar dit mistlukte (Nova Zembla).
    • De Portugezen voeren om Zuid- Afrika heen. Hier hadden zijn toestemming voor van lokale machthebbers. 
    • De Portugezen hadden op verschillende plekken in Azië factorijen (handelsposten) gevestigd. Deze hadden ze vaak met geweld neergezet. 
    • In 1533 vestigden de Portugezen zich voor het eerst op de Molukken.
    • In 1595 gingen er 4 Nederlandse schepen op weg naar Indië via de Portugese weg. Na ruim een jaar kwamen ze aan op Java. Belangrijke leiders hierbij waren: Cornelis de Houtman en Pieter Dirkszoon de Keijser.
    • De reis was slecht verlopen: De leiding was slecht, de bemanning had onenigheden en kreeg scheurbuik. Bij aankomst op Java werd een deel van de bemanning door de inheemse bevolking van Java vermoord. Uiteindelijk begonnen ze hun reis naar de Molukken.
    • De Molukken werden niet bereikt. De bemanning wil naar huis en de leiding is incapabel. Tijdens de terug keer naar Bali raakt 1 van de schepen lek. In 1597 vertrekken alle boten terug naar Nederland. De expeditie is een mislukking: veel mannen en geld verloren.
    • Maar er was wel een weg naar Indië gevonden.
    • Er was een groter animo gekomen om naar Indië te gaan en er werden ook verschillende expedities gedaan door voorcompagnieen (Voorcompagnieën: tijdelijke ondernemingen: aantal kooplieden kocht samen schepen, uitrusting en proviand, huurde bemanning en stelde handelskapitaal tot beschikking)
    Oprichting VOC

    • In 1602 gingen verschillende voorcompagnieën op in één bedrijf. Dit bedrijf noemde men de Verenigde Oost- Indische Compagnie. Zij kregen van de Staten- Generaal een octrooi. Hierin stond vast gelegd dat alleen de VOC uit naam van de Republiek het recht had om zeehandel te drijven.
    • Johan van Oldenbarneveldt oefende invloed uit op de VOC.
    • De VOC was een economische en militraite kracht tegen de koning van Spanje. 
    • De VOC kreeg ook verschillende bevoegd heden van de Staten- Generaal:
      • Zelfstandig verdragen sluiten met Aziatische vorsten
      • Zelfstandig oorlog voeren in Azië
      • In Azië forten bouwen
    • Wat waren de redenen dat de VOC deze bevoegheden kreeg?
      • Oorlog met Spanje
      • Door bevoegdheden kon VOC slagvaardiger optreden
      • De VOC voerde in Azië vooral oorlog tegen de Portugezen
      • In 1580 waren Spanje en Portugal met elkaar verenigd en dus vijandig!
    (De volgende delen staan wel mooi in de powerpoint)
    De organisatie van de VOC

    • VOC werd ingedeeld in zes Kamers: Amsterdam (50%), Zeeland (25%), Rotterdam, Delft, Hoorn en Enkhuizen (ieder 6,25%)
    • Uit de aandeelhouders werd een centraal bestuur benoemd: de Heren Zeventien. Ook hier was Amsterdam weer het sterkst vertegenwoordigd (8 heren). Zeeland had 4 heren, de andere steden 1. De 17e zetel werd bij toerbeurt ingevuld door Zeeland of een van de andere Kamers geleverd. 
    • Ook toen al botsten aandeelhouders en bewindhebbers regelmatig: korte-termijn winst of lange-termijn investeringen?
    De werkwijze van de VOC
    • Investeerders kochten aandelen, winst werd verdeeld of opnieuw geïnvesteerd
    • VOC mocht in Indië oorlog voeren, verdragen sluiten, forten bouwen en gouverneurs aanstellen
    • Door het grote aantal expedities werd het risico gespreid
    • Door het oprichten van verversingsposten (Kaap de Goede Hoop) werd de kans op een succesvolle expeditie vergroot
    • Door groot in te kopen werden kosten bespaard
    • Door eilandbewoners verplicht specerijen te laten verbouwen of juist te verbieden, werd getracht Europese concurrenten uit te sluiten
    De VOC in de 17de eeuw (1602-1699)
    • Deze eeuw was voor de VOC zeer voorspoedig
    • In 1625 was de VOC uitgegroeid tot de grootste onderneming ter wereld.
    • 1621-1670 had de VOC het wereldmonopolie op specerijen.
    • Gevolgen hiervan waren:
      • Men had toegang tot specerijengebieden op de Molukken en pepergebieden op Bantam en Atjeh.
      • De Britten en de Portugezen waren groot en deels verjaagd uit de Indische Archipel.
      • De VOC had een monopolie positie op de Molukken.
      • De Molukken waren belangrijke specerij landen. Alleen hier groeiden specerijen als kruidnagel en nootmuskaat.
      • In 1619 verplaatste men het Indisch hoofdkwartier van de VOC van de Molukken naar Java.
      • Deze ligging was centraler op de handelsroute naar Zuid- Oost Azië. 
      • De voorkeur ging naar Batavia (het huidige Jakarta)
    • De handel werd in de loop van de eeuw nog meer uitgebreid, net als de macht.
    • De factorijen werden verspreidt over Java, Sulawesi (Celebes) en Timor.
    • De inter- Aziatische handel van de VOC werd ook steeds actiever.
      • denk hierbij aan de katoen handel.
    De VOC op de Molukken
    • De monopolie die de VOC had op de specerijhandel op de Molukken was met geweld verkregen.
    • De plaatselijke vorsten waren aanvankelijk heel erg blij met de komst van de Nederlanders. Zij hielpen namelijk de Portugezen te verdrijven, deze waren heel opdringerig. (Drongen bijv. hun geloof heel erg op)
    • De Nederlanders beloofden daarnaast steun tegen de Portugezen en andere vijanden.
    • De Nederlanders sloten met de lokale vorsten en machthebbers verdragen.
    • De Molukkers werden vervolgens gedwongen om hun specerijen alleen aan de VOC te verkopen.
      • De vorsten probeerden hier zo vaak mogelijk onderuit te komen.
      • Hierdoor bleven de prijzen van de specerijen laag (er waren meer mensen die het verkochten).
      • De andere handelaren uit Europa boden namelijk hogere prijzen voor de specerijen.
      • Specerijen werden hierdoor gesmokkeld.
      • Er waren zoveel eilanden dat in de hand houden moeilijk was, soms werd er wel geweld gebruikt.
    • Tussen 1661 en 1662 was een straf expeditie tegen de Banda- Eilanden in opdracht van JP Coen.
      • De straf expeditie was zeer geweldigdadig.
      • Dorpen werden plat gebrand en landbouw verwoest
      • De bevolking vluchten van het eiland, waarna hun voedseltoevoer werd geblokkeerd.
      • Vele mensen werden doodgeschoten, andere kwamen om van de honger.
    Jan Pieter Coen
    • De vraag is nu: Was Jan Pieter Coen een held of een misdadiger?
      • Beeld van hem in Hoorn (uit 1893 en het is een nationaal monument).
      • Eind 19de eeuw was hij een held. Hij had zich krachtig opgesteld en hij had bijgedragen aan de opbouw van het koloniale rijk.
      • Dit was een grote prestatie in de tijd van het Modern Imperialisme.
      • Het beeld is vaak het onderwerp van veel protest.
      • Hij wordt ook vaak besmeurt.
      • Er is zelfs een eis geweest dat het beeld volledig werd verwijderd.
      • In 2011 besloot de gemeente van Hoorn de tekst op het beeld te veranderen.
    Toenemende betrokkenheid bij de politiek op Java.
    • Java genereerde voor de VOC veel winst, daarom gingen zij zich steeds meer mengen in hun politiek.
    • Deze betrokkenheid werd alleen maar versterkt toen de VOC de vorsten ging steunen in hun onderlingen strijd. Hierdoor kon de VOC de vorsten tegen elkaar uitwerken EN hen dwingen hun producten te leveren).
    • Vanaf 1650 beginnen de Nederlanders zich te gedragen alsof delen van Indië van hen zijn. Ze beginnen zich te voelen als overheersers. 
    • Door de oorlogen waarin de plaatselijke vorsten zich soms bevonden, voelden de Nederlanders zich verplicht zich te mengen in deze oorlogen. Dit was lang niet altijd succesvol.
    De handelscontracten werden bron van conflicten.
    • Oorzaken:
      • De contracten waren voor onbepaalde tijd gesloten. De VOC was uit op eeuwige monopolie.
      • De inheemse vorsten namen de contracten niet zo nauw. Zij vonden dat ze van bondgenoten konden wisselen als de politieke omstandigheden dit vereiste.
      • De inheemse vorsten hadden soms ook onbegrip voor de Nederlandse Juristische taal en de denkwijze van de contracten..
      • Als een vorst overleed, zag de volgende vorst dit vaak als het einde van het contract.
      • De VOC schuwde niet weg van geweld als het ging om het in stand houden van een contract of de andere partij zich er aan te laten houden.
    Culturele contracten
    • Eerste deel gaat over vrouwen, wat een beetje vaag is. Alleen de hoge Nederlandse piefen namen hun vrouwen en kinderen mee. De andere Nederlanders hadden vaak wel een Aziatische vrouw. Deze waren slavin of vrijgelaten slavin. Ze kwamen vaak niet uit Indonesië maar waren aangevoerd uit andere Aziatische landen. Meeste van deze vrouwen bekeerde zich tot het christendom.
    • De Nederlandse mannen mochten namelijk alleen trouwen als de vrouw Christenlijk was. De culturen mengden zich op deze manier met elkaar, waardoor er een Indo- Europese mengcultuur ontstond. 
    • Over het algemeen was er weinig contact met de bevolking van Indonesië. De VOC had op verschillende plekken kantoren waar vanuit het werkte. Zij hadden contracten met lokale vorsten die hun spullen naar de VOC toe brachten. 
    Ondergang VOC
    • In de loop van de 18de eeuw trad er een verval op in de VOC. Ze draaiden verliezen en het rendement zakte in. 
    • Oorzaken
      • Corruptie (Eigen belang stond voorop)
      • Gebrek aan kapitaal (Kosten in Azië stegen, VOC draait verlies).
      • Engeland kwam steeds meer inbeeld (VOC verloor concurrentie strijd om Katoen).
      • Bestuur VOC stond onder discussie bij de Patriotten.
    • Gevolgen
      • Voc moest worden opgeheven. Het monopolie moest bereikbaar worden voor iedereen.
      • Een jaar na de oprichtingen van de Bataafse Republiek werd de VOC genationaliseerd en was het zo goed als failliet. 
      • Per 1 januari 1800 werd de VOC door de staat opgeheven.
    Einde Presentatie 1!