- Werden wel kleiner door een langzaam stijgen van de sociale zekerheid.
- Arbeidersklasse was opgenomen in de burgerlijke beschaving
- laatste deel zou weldra volgen
- Loop der jaren zestig--> Armoede herontdekt.
- Kleine groepen, die waren achtergebleven bij de algemene welvaartsvermeerdering
- konden vooral geholpen worden door de verbetering van een aantal collectieve voorzieningen zoals onderwijs en de zorg voor invaliden en bejaarden.
Verschillen tussen mannen en vrouwen
- Bleven nadrukkelijk gehandhaafd.
- Welwillendheid om op een aantal punten de ongelijkheid wat kleiner te maken.
- 1952--> Kabinet met eerste bewindsvrouw: Anna de Waal (KVP) Staatssecretaris van Onderwijs.
- 1956--> Marga Klompé (KVP) minister Maatschappelijk werk
- gelijke werkzaamheden= gelijke beloningen
- er moest een einde komen aan het automatisch ontslag van bij de overheid werkzame vrouwen die gingen trouwen.
- De juridische handelingsonbekwaamheid van gehuwde vrouwen werd opgeheven.
- Grote verschillen in hoeveel mannen er werken tegenover vrouwen (60% mannen, 20% vrouwen)
- Kostwinnersmodel
- trage gelijkmatige industrialisatie
1946--> De Nederlandse Vereniging van Sexuele Hervorming
- via hen kon je voorbehoedsmiddelen aanschaffen
- Leden aantal groeide snel
- Katholieken en confessionelen waren tegen, maar waren weinig overtuigend. (een vijand hebben is makkelijk om de achterban bij elkaar te houden.
- Ook hulp voor ongehuwde en homoseksualiteit (terughoudend, maar begripvol).
Revolutie: 1958-1977
Spanning tussen dynamiek en traditionalisme --> werd opgevangen door een stevig rekverband van Verzuiling en Corporatisme.
Katholieken en Sociaal- Democraten
- Dekolonisatie--> Vast gehouden aan het bezit van Nieuw- Guinea (Pas in 1962 afgestaan)
- Industrialisatie tot een succes gemaakt
- begin gemaakt met de opbouw van de sociale zekerheid (Algemene Ouderdomswet 1948/1957)
- Stabiliteit draaide om dit Roomse- Rode as--> begon te kraken en te piepen.
Breuk Rooms- Rode coalitie
- Opvattingen over het sociaal- economisch beleid.
- PvdA-Joop den Uyl--> 1963 Om de Kwaliteit van het bestaan
- Minder consumptie
- meer onderwijs, gezondheidszorg en sociale woningbouw.
- KVP- Willem Albeda en Norbert Schmelzer-->1963 Bezitsvorming
- streven naar het terug dringen van de overheid en het loslaten van de loonmatiging
- Niet herverdeling, maar individuele bezitsvorming moest het devies worden.
- De wijde verbreiding van duurzaam persoonlijk bezit voortaan niet meer inde hemel maar reeds op aarde gerealiseerd kon worden door de bevordering van het sparen en het eigenwoningbezit.
- Vermindering van wederzijdse acceptatie
- Kwam weer door de verzwakking van het ideologisch profiel van zowel KVP als PvdA.
- Ideologische onderkoeling van de jaren vijftig.
- De bindende kracht van eigen overtuigingen nam af
- KVP: Sociaal democraten waren vuurrode socialisten
- PvdA: Katholieken waren partij die vlees nog vis was en als het puntje bij paaltje kwam vooral conservatief was.
- PvdA werd na de breuk steeds linkser
- KVP wilde na de breuk vooral laten zien dat er zonder de socialisten ook een progressief beleid mogelijk was.
- Toernooiveld werd de omvang van de collectieve lasten.
Stijging overheidsuitgave
- De stijging van de uitgaven voor de sociale zekerheid
- Moderne verzorgingsstaat.
- De overheid
- Traditionele taken: de organisatie van de strijdkrachten, orde en gezag, bureaucratische ordening, openbaar vervoer en communicatie.
- Nieuwe taken: Inkomensoverdracht aan huishoudens, openbaar onderwijs, gezondheidszorg, volkshuisvesting en maatschappelijk werk.
Rooms contra rood
- 1965- Kabinet- Cals
- KVP en PvdA (en ARP) willen Nederland nog een nieuwe beschavings- en moderniseringsimpuls geven om het land klaar te stomen voor de 21ste eeuw.
- Loonexplosie in 1964
- concurrentiepositie was aangetast
- een kleine economische recessie hielp ook niet.
- = BEZUINIGINGEN
- vielen niet in goede aarde. (nieuw groeidenken)
- zomer 1966--> Verhoging van de accijns op sigaretten en alcohol.
- Financieringsbodem was weggevallen.
- onfatsoenlijk om te bezuinigen.
- Begrotingsdebat- oktober 1966
- hangen of wurgen
- Kabinet valt in de nacht van 13-14 oktober --> Nacht van Schmelzer
- Einde aan een tijdperk
- was het een dolkstoot legende? (Katholieke fractieleider, die de katholieke minister- president laat vallen).
- Verandering van Rooms- rood naar Rooms contra rood.
Het regime der zelfontplooiing
revolutie van de jaren 60
- Wereldwijd verschijnsel
- Deze revolutie bevorderde in belangrijke mate een besef van globale samenhang.
- Jongeren. --> demonstreren (vietnam oorlog)
- Verandering op religieus terrein.
- meer en deel nog steeds gelovig.
- minder mensen lieten de vorm en inhoud van hun overtuiging bepalen door een kerkgenootschap.
- Zo kwam er bijvoorbeeld meer begrip voor echtscheidingen.
- hechte band tussen kerk en geloof kwam los.
- secularisatie
- mensen werden niet zozeer minder gelovig, maar hun levensovertuiging werd een privé- aangelegenheid.
- Verinnerlijking en privatisering.
- ook te zien bij het bekend maken van het overlijden van dierbaren.
- men ging trouwens niet ineens over naar een bandeloos individualisme op de golven van de nieuwe welvaart.
- authenticiteit en zelfontplooiing waren ook ernstige plichten geworden.
- een vrije gemeenschap schept én vergt vrije individuen
- Progressief en conservatief
Lieverdje
- Joop den Uyl--> een diepe bevrediging in het geluk de kleine taken te kunnen volvoeren.
- Enkele socialisten wel ontevreden--> meer over buitenlandse aangelegenheden.
- Robert Jasper Grootveld
- Voerde actie tegen de consumptie maatschappij
- vooral tegen de verslaving aan de sigaret
- autoriteiten zagen hem als stadsgek
- dit veranderde toen de happenings meer politieke betekenis kregen voor de jeugd.
- 25 mei 1965--> Bij de happening wordt een flyer uitgedeeld voor een nieuw tijdschrift:
- Provo
- De linkse beweging is in de slop geraakt:
- de linkse beweging in Nederland zal nieuwe methodes moeten vinden om werkelijke resultaten te behalen, voor dat zij haar aantrekkingskracht op de massa geheel verloren heeft.
- Roel van Duyn--> Ideoloog van de Provobeweging.
- provotariaat--> geheel van opstandige jongeren 'die weigerden carriere te maken en zich daarmee onderscheidden van de geheel verburgelijkte arbeiders klasse (het klootjesvolk) en al helemaal van de misselijk makende middenstand.
- geen georganiseerde organisatie, maar verzamelpunt die door middel van een spontane stroom van provocaties het gezag zou dwingen haar ware gezicht te onthullen.
- Keuze:
- Desperaat verzet
- Lijdzame ondergang
- Verloving Prinses Beatrix met Claus von Amsberg
- Geen goed moment: Kwam net weer veel Duitser haat op.
- Documentaire over hoe het in de oorlog was geweest
- een studie over de oorlog (de vervolging en verdelging van het Nederlandse Jodendom)
- Een Huwelijk in Amsterdam werd dus niet gepast gevonden (hier hadden immers de grootste concentratie van de Nederlandse Joden gewoond)
- Verdeling van de natie
- God, Nederland en Oranje --> gehecht aan traditie en fatsoen
- alles wat progressief was--> Provo als strijdende voorhoede.
- 10 maart 1966--> Huwelijk
- Ontplofte enkele rookbommen
- 13 juni 1966
- Harde actie van communistische bouwvakarbeiders loopt uit de hand
- Politie pakt het onhandig en traag aan.
- Politie weet niet hoe het om moet gaan met de veranderingen
- en al helemaal niet hoe ze de provo's moeten aanpakken.
- Provo's voegde zich niet naar het bekende patroon:
- het organiseerde zich nauwelijks
- het behartigde niet de belangen van specifieke groepen
- paste allerminst in de normale vergadercultuur
- deed weinig anders dan het gezag op alle mogelijke manieren tarten
- Political art
- deden in 1966 mee aan de gemeenteraadsverkiezingen
- 1967--> begroef zichzelf in het vondelpark. (radicaal einde)
- Vanaf dat moment leek de helft van Nederland wel Provo te worden.
- Politiek boog mee met de culturele revolutie en de jeugd
- idealistische stemming
- het primaat van economie in te wisselen voor dat van de progressieve mentaliteit.
Duidelijkheid
- D66--> Democraten '66
- een vriendelijk en intellectueel trefcentrum van progressieven in algemene zin onderaanvoering van Hans van Mierlo
- Het bestaande partijenstelsel moest ontploffen
- Deze kon immers geen antwoord meer geven op de vragen die ons bezig houden.
- Nieuw Links
- De politiek moest spannender worden, tegenstellingen moesten niet bedekt worden, maar juist zichtbaar worden gemaakt en in het openbaar behandelen.
- Nieuw Links en PvdA vonden elkaar in de afkeer van confessionele partijen in het algemeen en de KVP in het bijzonder.
