Surinesië part 1 - Presentatie 1

Hieronder een samenvatting/uitgeschreven presentatie van de presentatie van week 1 over Indonesië.

Vragen van Martin

Wat zijn de belangrijkste eilanden?

Java, Sumatra, Kalimantan (deel van Borneo), Nieuw- Guinea en Celebes

Hoeveel eilanden telt Indonesië?

17.508 eilanden

Wat is de omvang van Indonesië?

1.910.931 km²

Hoeveel inwoners telt Indonesië?

251.160.124 (2013)
Wat is de grootste godsdienst in Indonesië?

Islam (86% van de bevolking)

Chistendom (10%)

Hindoeïsme (3%)

Boeddhisme (1%)
Wat zijn de belangrijkste bronnen van inkomsten in Indonesië?

45% van de bevolking krijg zijn inkomen uit de landbouw. 

Indonesië is verder rijk aan grondstoffen (aardolie, aardgas, bauxiet, tin, koper en nikkel).
Wie zijn beroemde Indonesiërs?

Soekarno

Hatta

Ru Bosscha

In de powerpoint heeft Martin het ook over het Animisme. Dus gaan we daar nu naar kijken.

Bij Animisme gaat men er vanuit dat niet alleen mensen en dieren zielen/geesten hebben, maar ook planten, stenen, bergen en rivieren. 

• Internet geeft aan dat Animisme niet echt een religie op zichzelf is, maar vaak een onderdeel van andere religies (denk aan Sjamanisme). 
• De zielen kunnen tevreden worden gehouden door offers en rituelen. (In Japan hebben ze dit nog heel veel. Offers brengen aan bijv. een berg). 
• Ze geloven ook vaak dat de zielen van voorouders hen kunnen helpen met dingen (oogst, geboorte, huwelijk). 

Vervolgens wordt er ingegaan op het Boedisme.

Bij Boedisme probeert men los te komen van de kringloop van de wedergeboorte, om zo nooit meer te hoeven leiden. 

• Om uit deze kringloop te kunnen raken moet men zich houden aan het Achtvoudige Pad van juist gedrag. (Druk op Achtvoudige Pad voor meer informatie).

Daarna kijken we naar het Hindoeïsme, al is deze wat complexer...

Bij het Hindoeïsme gelooft men ook in de kringloop van de wedergeboorte. Het geloof is polytheïstisch en kent drie "hoofdgoden": Brahma, Wisnu en Siwa.

• Dit was het geloof waarbij Koeien heilig zijn.
• Dit geloof kent het kastenstelsel (maatschappij verdeelt in verschillende "kasten")

Natuurlijk is de volgende de Islam, aangezien dit de grootste is.

Bij de Islam geloofd men in de 5 zuilen. Men onderwerpt zich aan Gods wil en wetten.

• De god heet Allah met als profeet Mohammed.
• De islam kent meerdere boeken: De Koran (woord van God), De Hadith (geschriften van Mohammed en volgenlingen) en  De Soenna (levenswijze van Mohammed)
• Er zijn twee "hoofdstromingen" binnen de Islam: De shiiten (vinden dat de opvolger van Mohammed, een afstammeling moet zijn) en de soennieten (vinden dat de opvolger van Mohammed kiesbaar moet zijn). 

Islam in Indonesië

• VolksIslam (ook wel Abangan). Dit is een mengvorm tussen Animisme, Hidoe- Boedisme en de Islam
• Ortodoxe Islam (ook wel Santri). Dit is een "zuivere" vorm van van de leer en houdt zich strak aan de vervulling van de religieuze plichten  en naleving van de Sharia. 
• Indonesië kent ook fundamentalisten. Zij gebruiken geweld tegen andersdenkenden. 

Vervolgens gaat Martin verder met het Christendom.

Bij het Christendom is de religie gebaseerd op het evangelie en leven van Jezus, zoals beschreven staat in het tweede testament.

• De jongste godsdienst omdat het door de Europeanen is meegebracht. 
• Uiteindelijk veel vermeninging met Animisme. 
• Tegenwoordig onderdrukt door Santri

Dan ineens gaan we terug naar Nederland, want het is tijd voor de VOC.

Martin praat hier over de reden waarom de VOC ontstond:

• Oosten werd beheerst door Portugal
• Vraag naar specerijen steeg, maar de prijs ook.
• Nederland had een expeditie naar het Oosten geprobeerd via het noorden, maar dit mistlukte (Nova Zembla).
• De Portugezen voeren om Zuid- Afrika heen. Hier hadden zijn toestemming voor van lokale machthebbers. 
• De Portugezen hadden op verschillende plekken in Azië factorijen (handelsposten) gevestigd. Deze hadden ze vaak met geweld neergezet. 
• In 1533 vestigden de Portugezen zich voor het eerst op de Molukken.
• In 1595 gingen er 4 Nederlandse schepen op weg naar Indië via de Portugese weg. Na ruim een jaar kwamen ze aan op Java. Belangrijke leiders hierbij waren: Cornelis de Houtman en Pieter Dirkszoon de Keijser.
• De reis was slecht verlopen: De leiding was slecht, de bemanning had onenigheden en kreeg scheurbuik. Bij aankomst op Java werd een deel van de bemanning door de inheemse bevolking van Java vermoord. Uiteindelijk begonnen ze hun reis naar de Molukken.
• De Molukken werden niet bereikt. De bemanning wil naar huis en de leiding is incapabel. Tijdens de terug keer naar Bali raakt 1 van de schepen lek. In 1597 vertrekken alle boten terug naar Nederland. De expeditie is een mislukking: veel mannen en geld verloren.
• Maar er was wel een weg naar Indië gevonden.
• Er was een groter animo gekomen om naar Indië te gaan en er werden ook verschillende expedities gedaan door voorcompagnieen (Voorcompagnieën: tijdelijke ondernemingen: aantal kooplieden kocht samen schepen, uitrusting en proviand, huurde bemanning en stelde handelskapitaal tot beschikking)

Oprichting VOC

• In 1602 gingen verschillende voorcompagnieën op in één bedrijf. Dit bedrijf noemde men de Verenigde Oost- Indische Compagnie. Zij kregen van de Staten- Generaal een octrooi. Hierin stond vast gelegd dat alleen de VOC uit naam van de Republiek het recht had om zeehandel te drijven.
• Johan van Oldenbarneveldt oefende invloed uit op de VOC.
• De VOC was een economische en militraite kracht tegen de koning van Spanje. 
• De VOC kreeg ook verschillende bevoegd heden van de Staten- Generaal:
• Zelfstandig verdragen sluiten met Aziatische vorsten
• Zelfstandig oorlog voeren in Azië
• In Azië forten bouwen
• Wat waren de redenen dat de VOC deze bevoegheden kreeg?
• Oorlog met Spanje
• Door bevoegdheden kon VOC slagvaardiger optreden
• De VOC voerde in Azië vooral oorlog tegen de Portugezen
• In 1580 waren Spanje en Portugal met elkaar verenigd en dus vijandig!

(De volgende delen staan wel mooi in de powerpoint)

De organisatie van de VOC

• VOC werd ingedeeld in zes Kamers: Amsterdam (50%), Zeeland (25%), Rotterdam, Delft, Hoorn en Enkhuizen (ieder 6,25%)
• Uit de aandeelhouders werd een centraal bestuur benoemd: de Heren Zeventien. Ook hier was Amsterdam weer het sterkst vertegenwoordigd (8 heren). Zeeland had 4 heren, de andere steden 1. De 17e zetel werd bij toerbeurt ingevuld door Zeeland of een van de andere Kamers geleverd. 
• Ook toen al botsten aandeelhouders en bewindhebbers regelmatig: korte-termijn winst of lange-termijn investeringen?

De werkwijze van de VOC

• Investeerders kochten aandelen, winst werd verdeeld of opnieuw geïnvesteerd
• VOC mocht in Indië oorlog voeren, verdragen sluiten, forten bouwen en gouverneurs aanstellen
• Door het grote aantal expedities werd het risico gespreid
• Door het oprichten van verversingsposten (Kaap de Goede Hoop) werd de kans op een succesvolle expeditie vergroot
• Door groot in te kopen werden kosten bespaard
• Door eilandbewoners verplicht specerijen te laten verbouwen of juist te verbieden, werd getracht Europese concurrenten uit te sluiten

De VOC in de 17de eeuw (1602-1699)

• Deze eeuw was voor de VOC zeer voorspoedig
• In 1625 was de VOC uitgegroeid tot de grootste onderneming ter wereld.
• 1621-1670 had de VOC het wereldmonopolie op specerijen.
• Gevolgen hiervan waren:
• Men had toegang tot specerijengebieden op de Molukken en pepergebieden op Bantam en Atjeh.
• De Britten en de Portugezen waren groot en deels verjaagd uit de Indische Archipel.
• De VOC had een monopolie positie op de Molukken.
• De Molukken waren belangrijke specerij landen. Alleen hier groeiden specerijen als kruidnagel en nootmuskaat.
• In 1619 verplaatste men het Indisch hoofdkwartier van de VOC van de Molukken naar Java.
• Deze ligging was centraler op de handelsroute naar Zuid- Oost Azië. 
• De voorkeur ging naar Batavia (het huidige Jakarta)
• De handel werd in de loop van de eeuw nog meer uitgebreid, net als de macht.
• De factorijen werden verspreidt over Java, Sulawesi (Celebes) en Timor.
• De inter- Aziatische handel van de VOC werd ook steeds actiever.
• denk hierbij aan de katoen handel.

De VOC op de Molukken

• De monopolie die de VOC had op de specerijhandel op de Molukken was met geweld verkregen.
• De plaatselijke vorsten waren aanvankelijk heel erg blij met de komst van de Nederlanders. Zij hielpen namelijk de Portugezen te verdrijven, deze waren heel opdringerig. (Drongen bijv. hun geloof heel erg op)
• De Nederlanders beloofden daarnaast steun tegen de Portugezen en andere vijanden.
• De Nederlanders sloten met de lokale vorsten en machthebbers verdragen.
• De Molukkers werden vervolgens gedwongen om hun specerijen alleen aan de VOC te verkopen.
• De vorsten probeerden hier zo vaak mogelijk onderuit te komen.
• Hierdoor bleven de prijzen van de specerijen laag (er waren meer mensen die het verkochten).
• De andere handelaren uit Europa boden namelijk hogere prijzen voor de specerijen.
• Specerijen werden hierdoor gesmokkeld.
• Er waren zoveel eilanden dat in de hand houden moeilijk was, soms werd er wel geweld gebruikt.
• Tussen 1661 en 1662 was een straf expeditie tegen de Banda- Eilanden in opdracht van JP Coen.
• De straf expeditie was zeer geweldigdadig.
• Dorpen werden plat gebrand en landbouw verwoest
• De bevolking vluchten van het eiland, waarna hun voedseltoevoer werd geblokkeerd.
• Vele mensen werden doodgeschoten, andere kwamen om van de honger.

Jan Pieter Coen

• De vraag is nu: Was Jan Pieter Coen een held of een misdadiger?
• Beeld van hem in Hoorn (uit 1893 en het is een nationaal monument).
• Eind 19de eeuw was hij een held. Hij had zich krachtig opgesteld en hij had bijgedragen aan de opbouw van het koloniale rijk.
• Dit was een grote prestatie in de tijd van het Modern Imperialisme.
• Het beeld is vaak het onderwerp van veel protest.
• Hij wordt ook vaak besmeurt.
• Er is zelfs een eis geweest dat het beeld volledig werd verwijderd.
• In 2011 besloot de gemeente van Hoorn de tekst op het beeld te veranderen.

Toenemende betrokkenheid bij de politiek op Java.

• Java genereerde voor de VOC veel winst, daarom gingen zij zich steeds meer mengen in hun politiek.
• Deze betrokkenheid werd alleen maar versterkt toen de VOC de vorsten ging steunen in hun onderlingen strijd. Hierdoor kon de VOC de vorsten tegen elkaar uitwerken EN hen dwingen hun producten te leveren).
• Vanaf 1650 beginnen de Nederlanders zich te gedragen alsof delen van Indië van hen zijn. Ze beginnen zich te voelen als overheersers. 
• Door de oorlogen waarin de plaatselijke vorsten zich soms bevonden, voelden de Nederlanders zich verplicht zich te mengen in deze oorlogen. Dit was lang niet altijd succesvol.

De handelscontracten werden bron van conflicten.

• Oorzaken:
• De contracten waren voor onbepaalde tijd gesloten. De VOC was uit op eeuwige monopolie.
• De inheemse vorsten namen de contracten niet zo nauw. Zij vonden dat ze van bondgenoten konden wisselen als de politieke omstandigheden dit vereiste.
• De inheemse vorsten hadden soms ook onbegrip voor de Nederlandse Juristische taal en de denkwijze van de contracten..
• Als een vorst overleed, zag de volgende vorst dit vaak als het einde van het contract.
• De VOC schuwde niet weg van geweld als het ging om het in stand houden van een contract of de andere partij zich er aan te laten houden.

Culturele contracten

• Eerste deel gaat over vrouwen, wat een beetje vaag is. Alleen de hoge Nederlandse piefen namen hun vrouwen en kinderen mee. De andere Nederlanders hadden vaak wel een Aziatische vrouw. Deze waren slavin of vrijgelaten slavin. Ze kwamen vaak niet uit Indonesië maar waren aangevoerd uit andere Aziatische landen. Meeste van deze vrouwen bekeerde zich tot het christendom.
• De Nederlandse mannen mochten namelijk alleen trouwen als de vrouw Christenlijk was. De culturen mengden zich op deze manier met elkaar, waardoor er een Indo- Europese mengcultuur ontstond. 
• Over het algemeen was er weinig contact met de bevolking van Indonesië. De VOC had op verschillende plekken kantoren waar vanuit het werkte. Zij hadden contracten met lokale vorsten die hun spullen naar de VOC toe brachten. 

Ondergang VOC

• In de loop van de 18de eeuw trad er een verval op in de VOC. Ze draaiden verliezen en het rendement zakte in. 
• Oorzaken
• Corruptie (Eigen belang stond voorop)
• Gebrek aan kapitaal (Kosten in Azië stegen, VOC draait verlies).
• Engeland kwam steeds meer inbeeld (VOC verloor concurrentie strijd om Katoen).
• Bestuur VOC stond onder discussie bij de Patriotten.
• Gevolgen
• Voc moest worden opgeheven. Het monopolie moest bereikbaar worden voor iedereen.
• Een jaar na de oprichtingen van de Bataafse Republiek werd de VOC genationaliseerd en was het zo goed als failliet. 
• Per 1 januari 1800 werd de VOC door de staat opgeheven.

Einde Presentatie 1!