Posts tonen met het label Polariserend. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Polariserend. Alle posts tonen

zaterdag 25 oktober 2014

Polariserend: Samenvatting boek vanaf p. 209

Roomse- Rode coalitie
Dit bestand hield ruim een decennium stand (1946-1958).
De redenen hiervoor waren:

  • Er was geen grote aardverschuiving bij de verkiezingen. In grote lijnen werden de verhoudingen van voor de oorlog hersteld. 
  • Nederland was tijdens de oorlog verwoest en leeggeplunderd. Voor de wederopbouw moesten de onderlinge partijpolitieke vetes maar even opzij gezet worden. 
Manieren van wederopbouw:
  • lage lonen
  • voortzetting van de rantsoenering 
  • een door de minister van Financiën Pieter Lieftinck (PvdA) geleide rigoureuze geldzuivering waarbij de geldhoeveelheid, die tijdens de bezetting enorm was gegroeid, met 60% werd ingekropen.
Marshallplan
  • Amerikaans hulpprogramma
  • er werd tussen 1948 en 1954 werd er 1127 miljoen dollar ontvangen. 
  • Nederland kreeg, van alle landen in West- Europa, het hoogste bedrag. 
  • De arbeidsproductiviteit moest omhoog door modernisering van de industrie en bovenal aanzienlijke versterking van ordening, planning en de toepassing van het toverbegrip efficiency. 
  • De staat begon een ambitie te krijgen om de bevolking bestaanszekerheid te bieden.
  • Democratie, maatschappelijke vrede, massaconsumptie, een zorgzame overheid en regelmatige economische groei zou zorgen dat een heropleving van het fascisme als uitbreiding van het communisme voorkomen kon worden. 
  • Het beleid werkte niet gelijk, omdat de Nederlandse economie nauw verbonden was met de Duitse.
Nederlands-Indië 
  • Voor de oorlog was ruim 13% van het nationaal inkomen afkomstig uit Nederlands Indië.
  • Al in 1942 hield Koning Wilhelmina een rede waarin ze grote autonomie beloofd aan Indonesië, Suriname en de Nederlandse Antillen. 
  • 17 augustus 1945 Soekarno en Hatta roepen de Republiek Indonesi:e uit. 
    • Nederland was nog niet bij machte om een een effectief gezag te herstellen 
    • Er was grote internationale druk om tot overeenstemming te komen met het nationalistische bewind. 
  • 27 december 1949 Koningin Juliana tekent de soevereiniteitsoverdracht aan de Republik Indonesia. 
  • Er waren veel verwijten in de politiek over de dekolonisatie:
    • Links --> ging akkoord met een oorlog tegen de onafhankelijkheidsbewegingen 
    • Rechts--> legt zich te snel neer bij het einde van de Nederlandse kolonisatie. 
  • Nederland moest nog lang wennen aan hun nieuwe positie in de wereld
Wederopbouw
  • Een redelijk aantal van de Nederlanders wilden emigreren.
    • Verlangen naar een welvarender bestaan
    • vrees voor de koude oorlog 
  • Communistische staatsgreep in praag, februari 1948
    • angst dat er meer landen communistisch zouden gaan worden. 
  • Sterke bevolkingsgroei. 
    • bevolkingsdichtheid. 
    • Nederland raakte simpel weg te vol. 
    • ongekende woningnood. 
    • een voortdurende uitbreiding van het aantal arbeidsplaatsen. 
    • Aanpak:
      • Forse uitbreiding van de industrie
        • productiekosten (de lonen) zo laag mogelijk
        • de winsten zo snel mogelijk te investeren
        • de export zoveel mogelijk te bevorderen. 
    • het reëel nationaal inkomen per hoofd van de bevolking bereikte in 1948 al het peil van 1938 en kwam daar in 1950 ruimschoots bovenuit. 
  • De prijs hiervan was wel dat de economie een allesoverheersende waarde werd in de samenleving. 
  • Vrijwel alles moest wijken voor:
    • werkgelegenheid
    • industrialisatie
    • groei
  • De klassenstrijd werd gestaakt.
    • werknemers en werkgevers werkte nauw samen
    • er werd akkoord gegaan met een laag loonpeil. 
  • Stichting van de Arbeid
    • werknemers zouden zich niet meer richten op het verwerven van een belangrijke invloed op het niveau van de bedrijven.
    • in ruil daarvoor zouden zij voortaan op nationaal niveau een belangrijke stem krijgen in het arbeidsvoorwaardenbeleid en de sociale wetgeving. 
  • 1950--> oprichting De Sociaal- Economische Raad
    • een adviesorgaan van 45 leden
      • werkgevers, de werknemers en de regering --> elk 15 leden. 
    • friendly rivalries
    • de regering had zich wettelijk verplicht om over alle kwesties die van belang waren voor de sociaal- economische verhoudingen aan de SER advies te vragen. 
    • Poldermodel
  • Puriteinse moreel
    • de man was het hoofd van het gezin en zorgde voor het inkomen, de vrouw verzorgde het huishouden en de kinderen bloosden van gezondheid en leergierigheid. 
    • Harmonieuze ongelijkheid
  • technisch- materiële beschaving en de moreel- Ideële cultuur waren uit elkaar aan het groeien
    • jongeren zouden bijna vanzelf in de leegheid van een onwaardige massacultuur belanden. 
Verzuildheid
  • Na de oorlog was de helft van de bevolking was lid van een of meer verzuilde verenigingen. Dit aandeel bleef stijgen. 
  • De aandelen van de katholieke, protestanten en gereformeerde groeide langzaam, door de grote gezinnen. 
  • Katholieken waren het onderling niet veel eens. Hierdoor leek hun partij meer op een eigen parlement. 
  • Na de Tweede Wereldoorlog leek het nauwe verban tussen geloof en politiek losser te worden.
  • Bisschoppen besloten in te grijpen toen er afbraak van binnenuit dreigde. 
    • een gelovige katholiek had buiten zijn zuil niets te zoeken. 
    • Reactie Romme(KVP)
      • katholieken waren de exclusieve achterban van de KVP. Doorbraak was diefstal.
      • Hij weigerde hierover in debat te gaan. Het was slecht aan de katholieke gemeenschap om vast te stellen welke rechten en plichten voortvloeiden uit het katholiek zijn. 
      • democratie werd hier gereduceerd tot geloofsvrijheid. 

E55
  • 10 mei 1955- Koningin Juliana opende de Nationale Energie Manifestatie 1955, ook wel E55.
  • Laten zien wat de energie van de Nederlanders had bereikt. 
  • 31 januari op 1 februari 1953
    • braken er diverse dijken door. 
    • Het Deltaplan
  • Aanpakken van het landschap:
    • Schaalvergroting
    • mechanisatie
    • prijsbeheersing.
  • Sicco L. Mansholt
    • Sociaal- Democratisch minister van Landbouw, Visserij en Voedselvoorziening 
    • productiviteit opvoeren
    • ondersteund met subsidies
    • inkomen van de boeren laten meestijgen met de algemene loonontwikkeling. 
  • beroepsstrateficatie i.p.v. klassentegenstelling. 
    • een beeld leefde van een hiërarchie die heel geleidelijk opliep van laag naar hoog, dat de sociale ladder korter werd en de afstand tussen de verschillende sociale lagen gering.

woensdag 22 oktober 2014

Nederland in een polariserende wereld- leereenheid 2

Nederland tijdens de tweede wereldoorlog

Tijdlijn
Binnenland 
1 september 1939- Duitsland valt Polen binnen
3 september 1939- Engeland en Frankrijk verklaren Duitsland de oorlog
30 november 1939- Rusland valt Finland binnen
14 december 1939- Rusland verlaat de volkenbond.
9 april 1940- Duitlsand valt Denemarken en Noorwegen binnen.
10 mei 1940- Churchill wordt eerste Minister in Engeland
10 mei 1940- Duitsland valt Nederland, België en Luxemburg binnen
14 mei 1940- Bombardement op Rotterdam
10 juni 1940- Italië, samen met Duitsland en Japan, verklaren aan Engeland en Frankrijk de oorlog.
22 juni 1941- Start "operatie Barbossa". Duitsland valt de Sovjet Unie aan.
12 juli 1941- Engeland en de SU tekenen een wederzijds bijstandsverdrag.
1 september 1941- De Duitsers zetten Joden ertoe om gele sterren te dragen. Ook gaan de eerste gasexperimenten van start in Auschwitz
7 december 1941- Japan valt Pearl Harbor aan
11 december 1941- Duitsland verklaart de VS de oorlog.
20 januari 1942- De Nazi- top beslist dat de Joden massaal uitgeroeid moesten worden.
Juni 1942- De massamoorden op de Joden beginnen in Auschwitz
9/10 juli 1943- Geallieerde troepen landen in Sicilië
25/26 juli 1943- Arrestatie van Mussollini
6 juni 1944- D-Day
Hierna volgen vele bevrijdingen
30 april 1945- Hitler pleegt zelfmoord.
5 mei 1945- Nederland wordt bevrijdt.
8 mei 1945- VE-DAY (Victory Europe day)
23 mei 1945- Himmler pleegt zelfmoord.

Leereenheid
Duitsland had drie doelen met het annexeren van Nederland:
Gelijkschakeling
Nederland was een broederland en moest genazificeerd worden.
Ze werden eerst heel voorzichtig aangepakt "fluwele handschoenen". Ze mochten zelfs een burgerbestuur houden. Maar na de februaristakingen in 1941 werd de aanpak harder. Maar dankzij de verzuiling en de kerken had het Nazisme bijna geen invloed op de Nederlanders.
Economische uitbuiting.
Nederlandse economie werd gebruikt om de Duitse Oorlog te betalen. Denk hierbij aan het leveren van Voedsel, goederen en vooral arbeidskrachten. Arbeitseinsatz leidde tot verzet en grootschalige onderduiking. Doordat Duitsland alles vorderde, kwam Nederland straatarm uit de oorlog.
Jodenvervolging
Bij de joden vervolging gingen de Duitser methodisch aan de slag:

  • Registratie 
  • Isolatie
  • Deportatie
  • Destructie
  • Genocide
Er waren drie reacties van de Nederlandse bevolking:
Verzet
Duidelijk verzet tegen de Duitse overheersing
Accommodatie
Hierbij werd er waar nodig aangepast. 
Collaboratie
Meewerking

Lou de Jong
Had boeken geschreven over Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Hij kreeg veel kritiek:

  • Hij werkte teveel in goed en fout
  • Hij overdreef waarschijnlijk de omvang van het verzet en onderschatte de omvang van de collaboratie.
  • Hij zou een eng- nationalitisch standpunt hebben gehad. 
  • Gek genoeg zag hij alleen georganiseerd verzet als verzet en onderschatten hij het onderduiken



vrijdag 3 oktober 2014

Nederland in een polariserende wereld- Leereenheid 3

Leesonderdeel
Wilhelmina in 1942--> Wie bevrijding zegt, zegt ook vernieuwing.

  • Nieuwe mentaliteit tijdens bezetting
    • gedragen door mannen en vrouwen die zich tijdens de oorlog tegen de bezetters hadden verzet en bij jongeren in het algemeen.
Veel overleg onder de Nederlandse Elite
  • Falen van in de jaren dertig niet simpel het gevolg van politieke gebreken, maar van een diepe geesterlijke crisis. 
  • Massa was ontworteld geraakt door egoisme en ontbidding van de sociale verbanden
  • nieuw geestelijk fundament --> personalisme (mens was pas mens als het zich in een gemeenschap bevond).
  • Maar wat moest de uitkomst zijn? 
    • Één nieuwe politieke partij
    • een nieuwe progressieve partij met een vernieuwde SDAP als kern
    • meer een beweging
  • Maar eerst een politieke godsvrede
  • Nederlandsche Volksbeweging
    • werd op 24 mei 1945 opgericht
    • oud tijdperk der wereldgeschiedenis werd afgesloten
    • geestelijke vernieuwing
    • politiek moest fundamenteel van karakter veranderen
      • tijd van kuypers antithese en de klassenstrijd was voorbij
Pieter Geyl
  • Vond al dit nieuwe maar onzin
  • niet alles wat beter vroeger
  • de ellende kwam volgens hem van verovering (net na de oorlog)
  • Politiek gebasseerd op Jezus, dat kon volgens hem niet. 
  • De vernieuwingen hadden geen programma
Max Weber
  • de broederlijkheid der directe verhoudingen
  • in deze kringen groeiden het gevoel een natie te vormen onder Koningin Wilhelmina, zij zag zichzelf als een soort stamhoofd.
Vernieuwingssysteem wat eigenlijk verouderingssysteem genoemd moet worden.
  • Partijen verfristen zich toch 
  • ze waren bereidt samen te werken om Nederland niet alleen te herstellen, maar ook te vernieuwen: het leven moest voor de bevolking als geheel beter worden.
  • een doorbraak
  • oprichting van de Partij van de Arbeid (9februari 1946)
Willem Drees
  • evenwichtige politicus
  • Algemene hervormingspartij
  • steunend op de middenklasse
  • gericht op solidariteit met de arbeidersklasse
  • herverdeling van inkomens
  • inspiratie kwam van het vooruitstrevende Britse liberalisme
Katholieken
  • een gebrekkig werkende democratie en een ontoereikend sociaal- economisch beleid.
  • Romme--> Katholieke Volkspartij (KVP)
Rooms- Rode coalitie
  • KVP+ PVDA
  • partijen zagen elkaar nog wel als directe concurrentie
  • KVP vooruitstrevend
  • PVDA gematigd
  • De paring van de bidsprinhaan: mooi zolang het duurt
  • 1946-1958
  • in grote lijnen werden de verhoudingen van voor de oorlog hersteld
vragen 3.1
a. Mentaliteit was sowieso anders dan voor de oorlog, maar het was een beetje vaag wat deze mentaliteit nou inhield. 
De elite die tijdens de oorlog hadden overlegd waren ervan overtuigd dat het falen van  de jaren dertig niet simpel het gevolg van politieke gebreken, maar van een diepe geestelijke crisis. De massa was ontworteld en had door het kapitalisme meer egoisme. Het personalisme zou dit gaan oplossen.
De mentaliteit werd gedragen door de mannen en vrouwen die zich verzetten tegen de bezetting. En bij jongeren in het algemeen. En Engelandvaarders.
b. Door de pacificatie politiek, die voorkwam uit de verzuiling, werden er geen problemen opgelost. Men was eigenlijk alleen maar bezig met conflicten af te breken, waardoor er geen oplossingen kwamen voor de grote vraagstukken uit deze tijd.
c. De politieke godsvrede hield in dat de samenwerkingen niet meer uit de weg werd gegaan door verschillen in ideologieën. Dit moest omdat men net uit een oorlog kwam en samenwerking nodig was.
d. De koningin moest een soort stamhoofd worden, zij wilde dit ook graag. Uiteindelijk werd ze meer symbolisch dan. Wilhelmina had in Engeland grote macht gehad en hoopte dit voort te zetten. Tijdens de bezetting werd de bevolking ongeduldig en na de gedeeltelijke bevrijding namen de politieke partijen de macht weer terug. Vele politieke partijen veranderde en de politiek werd moderner.
e. NVB was ervan overtuigd dat de tijd van tegenstelling voorbij was. Gelovige- niet gelovige (antithese), Arbeider- Bourgeoisie, dit bestond niet meer.
f. Geyl was zwaar tegen de politiek baseren op de bergreden van Jezus Christus. Hij vond deze mentaliteit geen vooruitgang maar een achteruitgang.
g. We moeten uit de hokjesgeest breken. De partijen waren bereidt samen te werken om Nederland niet alleen te herstellen, maar ook te vernieuwen: het leven moest voor de bevolking als geheel beter worden. De partijen wilden een doorbraak, maar de bevolking ging terug naar de vooroorlogse politiek in de eerst volgende verkiezing.
h. De vernieuwingen liepen eigenlijk terug naar de situatie voor de oorlog. Hierdoor waren het eigenlijk geen vernieuwingen, maar verouderingen. Ze probeerde terug te gaan naar voor de verzuiling en hierdoor was het een veroudering.
i. Binnen politieke partijen was er spraken van een verfrissing, ook van de banden onderling. Ze wilden samenwerkingen maar ook nederland vernieuwen. Denk aan de Rooms- Rode coalitie.
j. De PVDA was een mengvorm van verschillende groepen: Een aantal progressieve liberalen, sociaal- democraten en progressieve christenen. Het is een doorbraak vanuit de hokjes geest.
k.
  • Algemene hervormingspartij
  • steunend op de middenklasse
  • gericht op solidariteit met de arbeidersklasse
  • herverdeling van inkomens
  • inspiratie kwam van het vooruitstrevende Britse liberalisme
PvdA
De PvdA was een "doorbraak" omdat het een samenhang was van sociaaldemocraten, een aantal progressief- liberalen en vooruitstrevende christenen. Dit was een doorbraak met de vooroorlogse verhoudingen. (deze groepen zouden toen nooit samenwerken). 
De PvdA hield zijn socialistische symbolen zoals de rode vlag en het zingen van de nationale. Maar verder werd het een hervormingspartij die steunde op de middenklasse. 

Willem Drees
Een Nederlandse politicus van de SDAP en later de PvdA. Hij was minister president van Nederland tussen 1948 en 1958. Onder hem werd vond de dekolonisatie van Nederlands- Indië plaats en de wederopbouw. Daarom wordt hij gezien al een belangrijke naoorlogse minister. Hij was sociaal democraat, maar vond wel dat niet alles kan en zeker niet alles tegelijk. 
Drees staat verder bekent om de opbouw van de verzorgingsstaat. 





KVP
De KVP was en bleef een partij van en voor katholieken. Dit betekende wel dat er zeer uiteenlopende opvattingen waren, met name over sociaal- economisch beleid. Maar daardoor namen ze wel een centrumpositie in. Het vernieuwende was dat ze zich als een moderne, vooruitstrevende partij wilde manifesteren. Deze zou vanzelfsprekend met de PvdA gaan samenwerken.

De Rooms-rode coalitie
Een politieke samenwerking tussen de KVP (katholiek) en de PvdA (socialisten). Zij vormden samen kabinetten tussen 1946 en 1958. Drees stond hier 10 jaar lang aan het hoofd van en werkte samen met Romme. De Rooms- rode coalitie had een brede basis, waarmee de wederopbouw en een nieuw sociaal stelsel geboren konden worden. Tussen 1918 en 1939 weigerde de katholieken nog te regeren met de socialisten. Toch bleven de partijen wel concurrenten van elkaar.
De partijen werkten samen omdat Nederland moest worden opgebouwd. Hiervoor was een brede steun vanuit het volk nodig. Beide partijen vonden dat er een verzorgingsstaat nodig was en deze kwam er. Maar toen Nederland eenmaal was opgebouwd, viel de coalitie uit een. De noodzaak om samen te werken verdween. 

Nederland na de oorlog
Nederland was er na de oorlog slecht aan toe. Er waren veel slachtoffers (ook verminkte of emotionele), er was een grote schuld, Nederland had weinig geld, de volkshuishouding was ontwricht, nationaal inkomen gedaald, infrastructuur geroofd, het boerenland was verwoest, grote woningnood etc etc. 
De oorlog had ook nog lang naweeën. Er was nog lang een te kort aan eten en kolen. Hierdoor leden mensen honger en kou. 
Iedereen vond dat er wat moest gebeuren. De zuilen waren het er over eens dat de rol van de staat groter moest worden. Er was nogal wat oorlogsschade te herstellen en de economische groei, 
werkgelegenheid en sociale zekerheid moesten veiliggesteld worden. 
Er wordt gezegd dat de bemoeienis van de staat ongekend was, maar dat dit enigszins al voor de oorlog begonnen. De economie werd alles overheersend, alle moest wijken voor werkgelegenheid, industrie en groei. 


 

donderdag 2 oktober 2014

Nederland in een polariserende wereld- Leereenheid 1

Nederland tijdens het interbellum
Tijdlijn 1- De wereld
  • 1914-1918- Wereldoorlog 1
  • 1917- Russische Revolutie, opkomst communisme
  • 1918- Vrede van Versailles, 14 punten van Wilson
  • 1919- Vrouwenkiesrecht
  • 1922- Staatsgreep van Mussolini
  • 1929- Beurskrach
  • 1933- Staatsgreep Hitler
  • 1939- Inval van Polen
Tijdlijn 2- Nederland
  • 1914- Nederland stelt zich neutraal op tijdens Wereldoorlog 1
  • 1917- De Pacificatie
    • Schoolstrijd
    • Mannenkiesrecht
  • 1924- Eerste Katholieke Radiozender
  • 1931- Oprichting NSB
De vier zuilen
Algemeen Liberaal (Ook wel Neutraal)
  • overblijfselen van de stromingen. 
  • Reststromingen
  • Een soort van Kliek
  • Geen duidelijke Hierarchië nog structuur
Protestants
  • Sociaal leek deze zuil erg veel op de katholieke zuil
  • geen duidelijke structuur
    • Binnen de zuil waren er nog te veel verschillen
    • Denk hierbij aan de verschillende protestantse stromingen
Katholieken
  • Beste georganiseerde zuil en ook de grootste.
  • Deze zuil was in alle aspecten van de samenleving aanwezig.
  • politiek was er echter nauwelijks beweging. Dit was om de zuil bij elkaar te houden.
Sociaal
  • Politiek zat deze partij op één lijn.(standvastig)
  • Onderlinge samenhang en cohesie was hoog
  • sociaal moeilijk (geen recht pilaar, meer een piramide)
    • vooral aanhang van onderen- Arbeiders etc.)
Samenvatting leereenheid 1
Drie fases interbellum
  • Jaren na Wo1
    • confessioneel overwicht in de Nederlandse politiek
  • Jaren 20
    • Economisch herstel en optimisme
  • Beurskrach van 1929
    • Opkomst van het fascisme en het nationaal- socialisme. 
Wo1 is geen einde aan het imperialisme
opkomst van de VS en de SU.

1. Consolidatie

  • pacificatie van 1917
    • schoolstrijd
      • Speciaal onderwijs kreeg door een wetswijziging net zoveel recht op subsidie als een openbare school.
    • kiesrechtkwestie 
      • Alle mannen ouder dan 23 mochten stemmen en de vrouwen kregen passief stemrecht.
  • Vergissing van Troelstra
    • In 1918 riep Troelstra ter vergeefs op tot een socialistische revolutie. Er was wel onrust in Nederland, maar de revolutie was slecht georganiseerd en zijn tegenbeweging (die snel op de been kwam) niet. Hierdoor mislukte de revolutie.
  • Economische Crisis.
Bestudering boek
VI- Crisis: 1918-1940
  • Modernisme
    • uiterlijke kenmerken van sociale verschillen werden kleiner
  • Modernisering van de lanbouw
    • Intensivering van productie
    • Omvangrijke mechanisatie
    • Overbrenging van de bereiding van melk, kaas en boter naar fabrieken
  • Verzuiling van jeugdverenigingen
  • "Het was een modern land, maar in mentaliteit zeer conservatief."
  • Samengaan van Modernisering+ Traditionalisering= Onverwacht effect van de verzuiling democratische verhoudingen en autoritaire oplossingen. 
Depressie en Crisis
  • 29 oktober 1929--> Economische Crisis
    • Effecten beurs van Wall Street stort in.
  • Boeren
    • konden niet opboksen tegen de wereldmarkt
    • hulp was te laag en te laat
    • landbouw als fundament van de samenleving
    • Mei 1933--> oprichting Nationale Boerenbond Landbouw en Maatschappij
      • Al snel 20.000 leden
      • verdacht van Fascisme (omdat ze het bestaande georganiseerde bestel wantrouwden en zich er niet naar voegden).
      • uiteindelijk zat er ook niks anders op dan zich bij de Fascisten aan te sluiten
        • in het bestaande gestel was er voor landbouw en maatschappij geen ruimte.
  • Heroprichting Nationaal Crisis Comité 
    • Grote werkloosheid en diepte punt pas in 1936 (andere landen krabbelden in 1933 alweer omhoog).
  • 1921--> Anton Mussert richt Nationaal- Socialistische beweging op
    • Voor nationale eendracht, een sterk leger en tegen de werkloosheid
    • Populair, maar langzame radicalisering.
Hendrikus Colijn- ARP
  • Boerenzoon--> Militaire loopbaan in Oost- Indië--> directoraat van een oliemaatschappij--> Onpasseerbaar politicus.
  • Colijn wist overtuigend te voorkomen dat het fascisme aan terrein won.
    • Mussert was zich hier bewust van
      • ontzag voor Colijn
      • kracht van de verzuiling
      • communisten/ fascisten hadden gen oplossing voor het Nederlandse hoofdprobleem:
      • De massale werkloosheid
  • Weerzien tegen Stalin groter uitgemeten dan weerzin tegen Hitler
  • Colijn vond Anti- Semitisme weerzinwekkend
    • toch geen openbaar kritiek op Hitler
    • Duitsland was een belangrijke handelspartner. 
    • Engeland was bang voor Duitslang waardoor zij Nederland geen veiligheid wilde bieden
      • Colijn nam zelf maatregelen: Investeringen in diffensie
        • angstig vast klampen aan de neutraliteit+ mobilisatie
Pacificatie politiek
Bij de pacificatie politiek werd ondanks grote tegenstellingen tussen de partijen toch tot een consensus komen. Hierdoor kan er (ondanks de verzuiling) politieke stabiliteit worden bereikt. De nadruk hierbij ligt alleen op het afbouwen van conflicten, niet bij het oplossen van problemen. Een ander belangrijk kenmerk van deze politiek is dat de achterban erbuiten wordt gehouden. Hierdoor komt de parlementaire democratie wellis waar onder druk te staan, maar politiek is er stabiliteit.


Het Jordaan oproer
De Jordaanoproer was een oproer van vooral werklozen in Amsterdam in Juli 1934. Doordat de Nederlandse overheid vast wilde houden aan de gouden standaard, werd er op veel mensen gekort. Op de werklozenuitkering werd er wel 10% gekort. Een onderdeel van de Communistische partij hield hier op 4 Juli 1934 een bijeenkomst over in de Jordaan. Ook de NSB zou er een bijeenkomst over hebben, maar die ging niet door. Betogers tegen de NSB begonnen een demonstratie tegen de bezuinigingen en in de Jordaan begon niet kort daarna ook een demonstratie. Deze liepen geweldadig uit, waarbij de politie met scherp schoot.

Carl Romme
Een Nederlandse advocaat, rechtsgeleerde en politicus. Hij was van de RKSP/KVP. Hij was een gedreven katholieke politicus. Voor de oorlog streefde hij naar werkgelegenheid politiek. Zo stimuleerde hij bijv. werklozen om in Nazi- Duitsland te gaan werken (wat uitliep op gedwongen werken, anders korten op uitkering). Tijdens de oorlog bleef Romme sociaal en bleef hij de arbeiders naar Duitsland sturen. Na de oorlog werkte hij niet meer in de regering, maar had hij wel andere baantjes in de politiek.




Het kwartje van Romme
Als een werkloze elke week een kwartje op een spaarrekening zou zetten, dan zou de overheid er een kwartje bij zetten (als de werklozen 2,3 of 4 kinderen had). Veel mensen waren hier niet blij mee, omdat dit insinueerde dat er binnen de steun nog ruimte was om een kwartje uit te sparen. Romme wilde verder dat er meer steun kwam vanuit de zuilen i.p.v. de overheid.

Kleine en grote crisis


Anton Mussert
De oprichter en leider van de Nationaal- Socialistische beweging van Nederland (NSB) in de jaren voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij collaboreerde tijdens de Duitse bezetting met Nazi- Duitsland.  Mussert werd in 1942 door de Duitsers erkend al leider van het Nederlandse Volk, maar hij werd wel gezien als een zwak leider, zelfs onder zijn eigen volgelingen.
Nationalistisch--> Hij wilde dat Nederland bleef bestaan, onder een door Duitsland geregeerd Europa.
Socialistisch--> Hij was voor de klein burger
Corporatistisch--> Hij werkte meer met de Duitsers
Anti- Semitistisch--> Pas na opkomst van Hitler.

In 1935 is Mussert populair in de stemmingslokalen, maar als hij meer naar Duitsland toe gaat trekken verliest hij stemmen. Hij had sowieso weinig kans omdat Nederland te zwaar verzuild was. Maar een enkeling liet hiervan los. Er was wel vraag naar een sterke leider, maar Colijn was Mussert voor.

CPH/CPN 
Deze partij vertegenwoordigden de hoofdstroom van het communisme binnen het Nederlands politiek bestel. De partij was een vroeg onderdeel van de SDAP geweest, maar hun onderdeel was ortodox- marxistisch en werd in 1909 uit de partij gezet. Zij noemde zichzelf toen de SDP. In 1918 veranderde zij hun naam echter naar CPH, omdat een naamswijziging nodig was om lid te mogen worden van Komintern. De partij stond voor loonsverhogingen en lagere prijzen. Ze vonden dat de toenemende macht van de monopolies gestopt moest worden en de democratie vernieuwd.
De partij had in 1933 hun grootste vooroorlogse aanhang van 10 zetels. Omdat zij zich tijdens de oorlog inzetten voor het verzet en Rusland had geholpen de oorlog te winnen, kreeg de CPN na de oorlog nog een groter aantal zetels. Maar toen de koude oorlog begon en de CPN de SU bleef steunen, raakte ze snel stemmen kwijt.

Antipapisme
Hierbij is er een hekel naar de Rooms Katholieke kerk en alles daaromheen. Papa is latijns voor vader en paus.

Einde Eerste Wereldoorlog
Nederland was neutraal geweest maar:

  • Had wel Duitse soldaten over haar land veilig terug laten keren
  • had de Duitse Keizer asiel verleent. 
België was hier boos om en wilde militair strategische versterking tegenover Nederland. Hiervoor eiste ze verschillende delen van Nederland op (Limburg, Zeeuws- Vlaanderen). Nederland zou ter compensatie delen van Duitsland krijgen.
Deze eisen werden niet gehonoreerd, omdat Frankrijk en Engeland bang waren dat Nederland in de handen van Duitsland zou vallen. 
De Nederlanders vonden het verdrag van Versailles onuitvoerbaar. Duitsland was vernederd en de machtsbalans zou, ten gunsten van Frankrijk om slaan. De internationale spanningen zouden blijven. Nederland was hierdoor ook bang voor de binnenlandse rust. Want onrust in Duitsland kon maar zo omslaan. 
Nederland trad toe tot de Volkenbond. Zij waren ervan overtuigd dat dit hielp aan het internationale evenwicht en dat hun neutraliteit gewaarborgd zou blijven. Dit werd echter door de publieke opinie niet echt positief ontvangen. De centralen mochten immers niet meedoen aan de volkenbond, waardoor Nederland indirect voor een kant koos. Verder moest Nederland een deel van zijn soevereiniteit afstaan. 

Dawesplan
Plan van de geallieerde om de Duitsers ertoe te zetten hun herstelbetalingen van de Eerste Wereldoorlog te doen. 

Verdrag van Locarno (1925)
Een internationaal verdrag waarin de grenzen die in 1919 waren bepaald, erkend werden. Verder was er een voorbereiding tot de toetreding van Duitsland in de Volkenbond

Briand- Kellogpact (1928)
23 landen besloten dat een aanvalsoorlog strafbaar was. Het pact werd door 62 landen getekend.

Opkomst Nazi- Duitsland
De Nederlanders hielden zich opvallend neutraal, afzijdig en voorzichtig tegenover het opkomende Nazi- Duitsland. Ze probeerden elk politiek oordeel te vermijden. Dit allemaal omdat de handel met Duitsland zeer belangrijk was voor Nederland. Colijn riep wel op om meer handel te gaan voeren met democratische landen, maar de minister van Economische zaken wilden juist de handel met Duitsland vergroten en versterken. 

Belangrijk onderdeel was de appeasment politiek!