Dit bestand hield ruim een decennium stand (1946-1958).
De redenen hiervoor waren:
- Er was geen grote aardverschuiving bij de verkiezingen. In grote lijnen werden de verhoudingen van voor de oorlog hersteld.
- Nederland was tijdens de oorlog verwoest en leeggeplunderd. Voor de wederopbouw moesten de onderlinge partijpolitieke vetes maar even opzij gezet worden.
Manieren van wederopbouw:
- lage lonen
- voortzetting van de rantsoenering
- een door de minister van Financiën Pieter Lieftinck (PvdA) geleide rigoureuze geldzuivering waarbij de geldhoeveelheid, die tijdens de bezetting enorm was gegroeid, met 60% werd ingekropen.
Marshallplan
- Amerikaans hulpprogramma
- er werd tussen 1948 en 1954 werd er 1127 miljoen dollar ontvangen.
- Nederland kreeg, van alle landen in West- Europa, het hoogste bedrag.
- De arbeidsproductiviteit moest omhoog door modernisering van de industrie en bovenal aanzienlijke versterking van ordening, planning en de toepassing van het toverbegrip efficiency.
- De staat begon een ambitie te krijgen om de bevolking bestaanszekerheid te bieden.
- Democratie, maatschappelijke vrede, massaconsumptie, een zorgzame overheid en regelmatige economische groei zou zorgen dat een heropleving van het fascisme als uitbreiding van het communisme voorkomen kon worden.
- Het beleid werkte niet gelijk, omdat de Nederlandse economie nauw verbonden was met de Duitse.
Nederlands-Indië
- Voor de oorlog was ruim 13% van het nationaal inkomen afkomstig uit Nederlands Indië.
- Al in 1942 hield Koning Wilhelmina een rede waarin ze grote autonomie beloofd aan Indonesië, Suriname en de Nederlandse Antillen.
- 17 augustus 1945 Soekarno en Hatta roepen de Republiek Indonesi:e uit.
- Nederland was nog niet bij machte om een een effectief gezag te herstellen
- Er was grote internationale druk om tot overeenstemming te komen met het nationalistische bewind.
- 27 december 1949 Koningin Juliana tekent de soevereiniteitsoverdracht aan de Republik Indonesia.
- Er waren veel verwijten in de politiek over de dekolonisatie:
- Links --> ging akkoord met een oorlog tegen de onafhankelijkheidsbewegingen
- Rechts--> legt zich te snel neer bij het einde van de Nederlandse kolonisatie.
- Nederland moest nog lang wennen aan hun nieuwe positie in de wereld
Wederopbouw
- Een redelijk aantal van de Nederlanders wilden emigreren.
- Verlangen naar een welvarender bestaan
- vrees voor de koude oorlog
- Communistische staatsgreep in praag, februari 1948
- angst dat er meer landen communistisch zouden gaan worden.
- Sterke bevolkingsgroei.
- bevolkingsdichtheid.
- Nederland raakte simpel weg te vol.
- ongekende woningnood.
- een voortdurende uitbreiding van het aantal arbeidsplaatsen.
- Aanpak:
- Forse uitbreiding van de industrie
- productiekosten (de lonen) zo laag mogelijk
- de winsten zo snel mogelijk te investeren
- de export zoveel mogelijk te bevorderen.
- het reëel nationaal inkomen per hoofd van de bevolking bereikte in 1948 al het peil van 1938 en kwam daar in 1950 ruimschoots bovenuit.
- De prijs hiervan was wel dat de economie een allesoverheersende waarde werd in de samenleving.
- Vrijwel alles moest wijken voor:
- werkgelegenheid
- industrialisatie
- groei
- De klassenstrijd werd gestaakt.
- werknemers en werkgevers werkte nauw samen
- er werd akkoord gegaan met een laag loonpeil.
- Stichting van de Arbeid
- werknemers zouden zich niet meer richten op het verwerven van een belangrijke invloed op het niveau van de bedrijven.
- in ruil daarvoor zouden zij voortaan op nationaal niveau een belangrijke stem krijgen in het arbeidsvoorwaardenbeleid en de sociale wetgeving.
- 1950--> oprichting De Sociaal- Economische Raad
- een adviesorgaan van 45 leden
- werkgevers, de werknemers en de regering --> elk 15 leden.
- friendly rivalries
- de regering had zich wettelijk verplicht om over alle kwesties die van belang waren voor de sociaal- economische verhoudingen aan de SER advies te vragen.
- Poldermodel
- Puriteinse moreel
- de man was het hoofd van het gezin en zorgde voor het inkomen, de vrouw verzorgde het huishouden en de kinderen bloosden van gezondheid en leergierigheid.
- Harmonieuze ongelijkheid
- technisch- materiële beschaving en de moreel- Ideële cultuur waren uit elkaar aan het groeien
- jongeren zouden bijna vanzelf in de leegheid van een onwaardige massacultuur belanden.
Verzuildheid
- Na de oorlog was de helft van de bevolking was lid van een of meer verzuilde verenigingen. Dit aandeel bleef stijgen.
- De aandelen van de katholieke, protestanten en gereformeerde groeide langzaam, door de grote gezinnen.
- Katholieken waren het onderling niet veel eens. Hierdoor leek hun partij meer op een eigen parlement.
- Na de Tweede Wereldoorlog leek het nauwe verban tussen geloof en politiek losser te worden.
- Bisschoppen besloten in te grijpen toen er afbraak van binnenuit dreigde.
- een gelovige katholiek had buiten zijn zuil niets te zoeken.
- Reactie Romme(KVP)
- katholieken waren de exclusieve achterban van de KVP. Doorbraak was diefstal.
- Hij weigerde hierover in debat te gaan. Het was slecht aan de katholieke gemeenschap om vast te stellen welke rechten en plichten voortvloeiden uit het katholiek zijn.
- democratie werd hier gereduceerd tot geloofsvrijheid.
E55
- 10 mei 1955- Koningin Juliana opende de Nationale Energie Manifestatie 1955, ook wel E55.
- Laten zien wat de energie van de Nederlanders had bereikt.
- 31 januari op 1 februari 1953
- braken er diverse dijken door.
- Het Deltaplan
- Aanpakken van het landschap:
- Schaalvergroting
- mechanisatie
- prijsbeheersing.
- Sicco L. Mansholt
- Sociaal- Democratisch minister van Landbouw, Visserij en Voedselvoorziening
- productiviteit opvoeren
- ondersteund met subsidies
- inkomen van de boeren laten meestijgen met de algemene loonontwikkeling.
- beroepsstrateficatie i.p.v. klassentegenstelling.
- een beeld leefde van een hiërarchie die heel geleidelijk opliep van laag naar hoog, dat de sociale ladder korter werd en de afstand tussen de verschillende sociale lagen gering.



